{"id":16356,"date":"2024-11-17T15:31:57","date_gmt":"2024-11-17T12:31:57","guid":{"rendered":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/?p=16356"},"modified":"2025-11-27T22:40:54","modified_gmt":"2025-11-27T19:40:54","slug":"belediye-im-sureclerinde-yapay-zeka-cozumleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/?p=16356","title":{"rendered":"BELED\u0130YE \u0130\u015e S\u00dcRE\u00c7LER\u0130NDE YAPAY ZEKA \u00c7\u00d6Z\u00dcMLER\u0130"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

BELED\u0130YE \u0130\u015e S\u00dcRE\u00c7LER\u0130NDE YAPAY ZEKA \u00c7\u00d6Z\u00dcMLER\u0130<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Taner Eraslan
\u0130stanbul - 1993<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tFacebook<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tTwitter<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tYoutube<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tPinterest<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tInstagram<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Taner ERASLAN\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Mustafa KILI\u00c7<\/strong><\/p>

M\u00fcfetti\u015f\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Harita M\u00fchendisi<\/strong><\/p>

Daha \u00f6nce yay\u0131mlanan dergi; <\/strong> T\u00fcrkiye Belediyeler Birli\u011fi, \u0130ller ve Belediyeler Dergisi, Ekim- Kas\u0131m-Aral\u0131k 2023, Say\u0131: 906-907-908<\/p>

\u201cYapay zek\u00e2 olu\u015fturmadaki ba\u015far\u0131, insanl\u0131k tarihindeki en b\u00fcy\u00fck olay olacakt\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, risklerden nas\u0131l ka\u00e7\u0131naca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenmedik\u00e7e, sonuncusu da olabilir.\u201d<\/em><\/p>

Stephen Hawking, Teorik Fizik\u00e7i<\/em><\/p>

\u00d6zet<\/strong><\/p>

Belediye hizmetlerinin beklentileri kar\u015f\u0131lamas\u0131, belediye y\u00f6neticilerinin h\u0131zl\u0131, do\u011fru ve yerinde karar almas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Y\u00f6neticilerin kararlar\u0131 da kurumun risk ve s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netiminden etkilenmektedir. Bunun birlikte, belediyelere ili\u015fkin bir\u00e7ok hukuk normunun, y\u00f6netici taraf\u0131ndan bilinmesi, do\u011fru ve zaman\u0131nda uygulanmas\u0131 da karar s\u00fcre\u00e7lerini do\u011frudan etkilemektedir.<\/p>

Ancak hukuk normlar\u0131, uyulmas\u0131 zorunlu kurallar\u0131 veya y\u00f6neticilerin takdir yetkisinde olan alanlar\u0131 belirlemekteyse de s\u00fcre\u00e7lere, yaz\u0131\u015fmalara veya standart formlara ili\u015fkin yeterli d\u00fczeyde bilgi veya i\u00e7erik vermemektedir. Bu durum, evrak ve i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n, ayn\u0131 idare i\u00e7inde bile farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesi veya y\u00f6neticilerin ge\u00e7 karar almas\u0131 gibi riskleri de beraberinde getirmektedir.<\/p>

\u0130nsan beynini taklit etme kabiliyeti olarak tan\u0131mlanan yapay zeka, karar verme s\u00fcre\u00e7lerinin temeli olan veri analizleri, \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri ve buna ili\u015fkin algoritmalar\u0131 kullanarak, y\u00f6neticiler i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin modellenmesinde, y\u00f6netilmesinde ve standardize\u00a0 edilmesinde \u00f6nemli ara\u00e7lar sunma kabiliyeti olan yapay zekan\u0131n, belediye y\u00f6neticileri i\u00e7in \u00f6nemi ve uygulamalara yans\u0131mas\u0131na y\u00f6nelik somut \u00f6nerilerin geli\u015ftirilmesi, tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir konu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, belediyelerdeki i\u015f ve i\u015flem s\u00fcre\u00e7leri de\u011ferlendirerek, karar alma s\u00fcre\u00e7lerine olas\u0131 olumlu etkilerini somutla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla, yapay zeka destekli resmi yaz\u0131\u015fma sistemi \u00f6nerisi payla\u015facak ve yapay zeka uygulamalar\u0131n\u0131n, belediyelerin s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimine katabilece\u011fi de\u011fer ve sonu\u00e7lara de\u011finece\u011fiz.<\/p>

1. Giri\u015f<\/strong><\/p>

Her ge\u00e7en g\u00fcn hayat\u0131m\u0131z\u0131 daha \u00e7ok etkileyen teknolojik geli\u015fmelerin ba\u015f\u0131nda yapay zeka uygulamalar\u0131 gelmektedir. Makinan\u0131n insan\u0131 taklit etmesi \u015feklinde basit\u00e7e tan\u0131mlanabilen yapay zeka, hayat\u0131n her alan\u0131nda oldu\u011fu gibi i\u015f hayat\u0131n\u0131 da olduk\u00e7a fazla etkilemekte ve hayat\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na, zamandan ve i\u015f g\u00fcc\u00fcnden tasarruf ederek katk\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>

Ak\u0131ll\u0131 telefonlardan, ak\u0131ll\u0131 ev aletlerine kadar hayat\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran yapay zeka uygulamalar\u0131, \u00f6zellikle belediyeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hangi \u00e7\u00f6z\u00fcmleri \u00fcretebilir? hizmet sunumundan, g\u00f6revlerin yerine getirilmesine kadar verimlilik, etkinlik ve ekonomiklik a\u00e7\u0131s\u0131ndan hangi iyile\u015ftirmeleri sa\u011flayabilir? Teknolojik geli\u015fmelerin ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7te, buna cevap vermenin olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu kabul etmek gerekiyor.<\/p>

\u00d6nemli bir yerel y\u00f6netim birimi olan belediyeler, vatanda\u015fa en yak\u0131n kamu hizmeti \u00fcreten kamu t\u00fczel ki\u015fileridir. Dolay\u0131s\u0131yla, belediyeler, kulland\u0131klar\u0131 kamu kayna\u011f\u0131n\u0131 etkin, verimli ve ekonomik kullanmak zorundad\u0131r. Bununla birlikte, belediyeler hizmet sunarken, \u00fcstlendikleri g\u00f6revleri yerine getirirken veya yasal faaliyetlerini ger\u00e7ekle\u015ftirirken g\u00fcncel teknolojik geli\u015fmelerden de en \u00fcst d\u00fczeyde yararlanmalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>

Yapay zeka uygulamalar\u0131, belediye y\u00f6neticilerinin do\u011fru, h\u0131zl\u0131 ve zaman\u0131nda karar almalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak i\u015flevsel \u00e7\u00f6z\u00fcmler yan\u0131nda, belediyelerin i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini de do\u011frudan ilgilendiren y\u00f6netim ve karar destek s\u00fcre\u00e7leri ile bilgi sistemlerini g\u00fc\u00e7lendirebilme yetkinli\u011fine sahiptir.<\/p>

Kamuda i\u015f s\u00fcre\u00e7leri, hukuk normlar\u0131na s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 olup, kamu personeli, mevzuattan ald\u0131\u011f\u0131 yetki ile i\u015f ve i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, belediyelerin i\u015f s\u00fcre\u00e7leri hukuk kurallar\u0131n\u0131n bilinmesine ve do\u011fru uygulanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bununla birlikte, yetkin personel say\u0131s\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131, uzman veya s\u00fcre\u00e7lere hakim yeti\u015fmi\u015f personel eksiklikleri, belediyelerin karar s\u00fcre\u00e7lerini de do\u011frudan ve olumsuz olarak etkilemektedir.<\/p>

\u0130\u015fte tam da bu noktada, mevzuat gerekliliklerinin veya zorunluluklar\u0131n\u0131n ya da risklerinin y\u00f6neticiye raporlanmas\u0131, mevzuat i\u00e7inde alternatif yol haritalar\u0131n\u0131n veya do\u011fru karar almaya yarayacak veri k\u00fct\u00fcphanelerinin ya da algoritmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gibi y\u00f6netimsel fonksiyonlar\u0131, yapay zekan\u0131n destekleyebilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>

Yapay zeka, do\u011fal olarak ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok risk yan\u0131nda, organizasyonlara de\u011fer katacak nitelikte olmakla birlikte, fayda\/maliyet analizleri de yap\u0131larak, kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131n belirlenmesi ve s\u00fcrekli geli\u015ftirilmesi, t\u00fcm organizasyonlar\u0131 oldu\u011fu gibi belediyeleri de bekleyen y\u00f6netimsel bir sorumluluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda, yapay zekan\u0131n kavramsal \u00e7er\u00e7evesine de\u011finerek, \u00fclkemizde ve d\u00fcnyada, bu alandaki geli\u015fmeleri aktarmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Bununla birlikte, belediyeler i\u00e7in katma de\u011feri y\u00fcksek, somut ve yararl\u0131 yapay zeka uygulama \u00f6nerileri sunularak,\u00a0 yapay zekayla ilgili yat\u0131r\u0131m\u0131n ve \u00e7abalar\u0131n \u00f6nemini vurgulam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/p>

2. Yapay zekan\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 ve i\u015f hayat\u0131na yans\u0131malar\u0131<\/strong><\/p>

2.1. Kavramsal \u00e7er\u00e7eve<\/strong><\/p>

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bili\u015fim ve teknoloji an\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir hayli geni\u015f olan bu yelpazede akla gelen ilk terim yapay zekad\u0131r. Yapay zeka, bilgisayar sistemlerinin insan benzeri bir zekaya sahip olmas\u0131, insan gibi kararlar verebilmesi, analiz yapabilmesi i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir teknolojidir. Yapay zek\u00e2 insan\u0131n bedenini meydana getiren sinir sistemi, kaslar ve zihin vas\u0131tas\u0131yla hissetme, \u00f6\u011frenme, mant\u0131k kurma, eyleme ge\u00e7me gibi g\u00f6revleri yerine getirmesinden esinlenen bir bilim, teknoloji ve m\u00fchendislik alan\u0131d\u0131r[1].<\/p>

Ba\u015fta Allen Newell ve John McCarthy olmak \u00fczere olmak \u00fczere baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bug\u00fcnk\u00fc anlay\u0131\u015fa g\u00f6re \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 olsa da baz\u0131 programlar yazmay\u0131 ba\u015fararak robotlara zek\u00e2 kazand\u0131rman\u0131n yolunu a\u00e7may\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0 1956 y\u0131l\u0131nda Dartmouth\u2019ta yap\u0131lan bir konferans ile bu geli\u015fmelere \u201cyapay zek\u00e2\u201d<\/em> ad\u0131n\u0131 vererek yeni bir bilimin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.[2]<\/p>

Bunun yan\u0131nda, insanlar\u0131n sergiledi\u011fi do\u011fal zek\u00e2n\u0131n aksine, etkile\u015fimli makineler yahut bili\u015fim sistemleri taraf\u0131ndan g\u00f6sterilen ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, yarg\u0131lama ve sonu\u00e7 \u00e7\u0131karma yetene\u011fi, yapay zek\u00e2 olarak da adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r[3].<\/p>

Yapay zek\u00e2, asl\u0131nda bir problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde izlenecek yol demek olan algoritmad\u0131r. Problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn ad\u0131mlar halinde yaz\u0131lmas\u0131yla olu\u015fmaktad\u0131r. Daha insani bir ifade ile yapay zek\u00e2, bir makine veya bilgisayar program\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve \u00f6\u011frenmesidir. \u0130\u015fte bir makine veya bilgisayar program\u0131n\u0131n, verilen bir problemi probleme ait ortamdan edindi\u011fi veriye g\u00f6re modelleyerek ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 algoritmalar\u0131n genel ad\u0131na da makine \u00f6\u011frenmesi (machine learning) denilmektedir. Makine \u00f6\u011frenmesi, makinelerin genellikle do\u011fal dil i\u015fleme gibi insan zek\u00e2s\u0131 ile ili\u015fkilendirilen g\u00f6revleri yerine getirmek \u00fczere e\u011fitildi\u011fi, yapay zek\u00e2n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 tekniklerden birisidir[4].<\/p>

Yapay zeka alan\u0131nda geli\u015fmeler, insan hayat\u0131na katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 yan\u0131nda baz\u0131 riskleri de beraberinde getirmektedir. \u0130nsan zekas\u0131n\u0131 taklit eden sistemlerin, kontrols\u00fcz ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etmeleri, belirlenmi\u015f ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi bizleri bekleyen olduk\u00e7a \u00f6nemli riskler de bulunmaktad\u0131r:<\/p>

\u201cFacebook, uzun zamand\u0131r, yapay zek\u00e2 temelli chatbotlar marifetiyle, insanlarla metin-temelli konu\u015fuyor ve bu uygulamay\u0131 \u00f6zellikle m\u00fc\u015fteri hizmetleri rollerinde kullan\u0131yor. Facebook, chatbotlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in insan\u0131 aradan \u00e7\u0131kararak, kendi programlar\u0131n\u0131 birbiriyle konu\u015fturdu. Ancak i\u015flem sonucunda chatbot diyaloglar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen bir \u015fekilde farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlendi.<\/em><\/p>

\u0130lk bak\u0131\u015fta, yapay zek\u00e2lar aras\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen diyaloglar, sa\u00e7malama gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. \u015e\u00f6yle ki, bir yapay zek\u00e2: “I can can I I everything else” t\u00fcmcesini kullan\u0131rken, di\u011feri “Balls have zero to me to me to me to me to me to me to me to me to,” gibi sanki tutukluk yapm\u0131\u015f plak gibi tekrara d\u00fc\u015f\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fin, “Toplar s\u0131f\u0131r bana bana bana bana bana bana..” gibi. Uzmanlar ilk etapta, uzun ve anlams\u0131z t\u00fcmceye bakarak, bunun, bir ar\u0131za olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. Bununla birlikte, bir m\u00fchendis, sa\u00e7mal\u0131k gibi g\u00f6r\u00fcnen uzun ve tekrara d\u00fc\u015fen t\u00fcmcelerin anlams\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti.<\/em><\/p>

Asl\u0131nda, yapay zek\u00e2, s\u00f6zc\u00fckleri, kullanabilece\u011fi en etkili bi\u00e7imde kullan\u0131yordu. Dahas\u0131, sa\u00e7ma bir \u0130ngilizce gibi g\u00f6r\u00fcnen diyalog asl\u0131nda, insanlar\u0131n anlayamayaca\u011f\u0131 ve botlar taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bir dildi. Bunu yaparken, insanlar aras\u0131 diyalogdaki t\u00fcm fazlal\u0131klar ay\u0131klanm\u0131\u015f, makinalar aras\u0131 diyalogda salt fonksiyonel bir dile d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130\u015fin korkutucu taraf\u0131 ise, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hi\u00e7bir kontrol\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, makinalar\u0131n, uzun, sa\u00e7ma bir \u0130ngilizce gibi g\u00f6r\u00fcnen \u00f6zel dilinin insanlar\u0131 yan\u0131ltmak i\u00e7in kullanmas\u0131yd\u0131.<\/em>[5]<\/em><\/strong>\u201d<\/em><\/p>

Yukar\u0131da yer verilen vaka, yapay zekan\u0131n ileti\u015fim g\u00fcc\u00fcn\u00fc, becerisini ve bu y\u00f6ndeki \u00f6\u011frenme kapasitesinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tehdit ve tehlikeleri ortaya koymaktad\u0131r. Ciddi riskler i\u00e7ermesine kar\u015f\u0131n, insan hayat\u0131nda vazge\u00e7ilmez f\u0131rsatlar sunmas\u0131 nedeniyle, g\u00fcnden g\u00fcne \u00f6neminin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6zlemlemekteyiz.<\/p>

2.2. Yapay zekan\u0131n i\u015f hayat\u0131nda \u00f6nemi<\/strong><\/p>

Yapay zekaya dayal\u0131 bili\u015fim sistemleri, kamu ya da \u00f6zel t\u00fcm i\u015fletmeler i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemli yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklikleri de beraberinde getirmektedir. M\u00fc\u015fteri hizmetlerinden, personel al\u0131m\u0131na, denetim hizmetlerinden, performans \u00f6l\u00e7me ve de\u011ferlendirme sistemlerine kadar bir\u00e7ok alanda, yapay zeka uygulamalar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z.<\/p>

Bununla birlikte, yapay zek\u00e2n\u0131n yak\u0131n gelecekte \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00fczerindeki i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifletece\u011fi ve hatta 2025 y\u0131l\u0131na kadar toplam 85 milyon i\u015fin (m\u00fc\u015fteri hizmetleri, muhasebe, \u015fof\u00f6rl\u00fck, yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisli\u011fi, kodlama, vb.) yapay zeka kontrol\u00fcne ge\u00e7ebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak yine ayn\u0131 \u015fekilde yapay zeka kullan\u0131m\u0131 sayesinde 100 milyona yak\u0131n yeni i\u015f tan\u0131m\u0131n\u0131n (veri detektifi, yapay zeka i\u015f geli\u015ftirme m\u00fcd\u00fcr\u00fc, yapay zeka destekli sa\u011fl\u0131k hizmeti teknisyeni, vb.) do\u011fabilece\u011fi tahmin edilmektedir[6].<\/p>

Di\u011fer taraftan,\u00a0 m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n mihenk ta\u015f\u0131 olan minimum maliyet maksimum verim anlay\u0131\u015f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zel sekt\u00f6r gibi kamu sekt\u00f6r\u00fcnde de benimsenmektedir. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan en \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fcn, bili\u015fim sistemlerinin ve teknolojinin i\u015f hayat\u0131na girmesi oldu\u011fu a\u015fikard\u0131r.<\/p>

\u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen isimlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu isimlerin teknoloji devleri \u015firketlerin sahipleri olduklar\u0131 \u00f6rne\u011fi, bili\u015fim sistemlerinin ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bir ara\u015ft\u0131rma firmas\u0131 olan Gartner\u2019in verilerine g\u00f6re, D\u00fcnya genelinde yapay zeka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na 2022 y\u0131l\u0131nda 3,9 milyar dolar b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Euronews isimli kanal, \u015eubat 2020 tarihli bir haberinde; Avrupa Komisyonu\u2019nun, yapay zeka ve robotlar\u0131n gelecekte Avrupa Birli\u011fi (AB) b\u00fcnyesinde kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin yeni stratejisini belirledi\u011fini, komisyonun, yapay zeka ve robot teknolojisinin geli\u015fimi i\u00e7in 2030 y\u0131l\u0131na kadar 200 milyar euro b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lmas\u0131na karar verdi\u011fi \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>

Bilgisayar programlar\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenme, analiz etme, problem \u00e7\u00f6zme, alg\u0131lama, karar verme gibi insani yetilere sahip olmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan yapay zekan\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde veri analizi, otomasyon, robotik, oyun, finans gibi end\u00fcstrilerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kamu sekt\u00f6r\u00fcnde de yapay zeka terimi; insan kaynaklar\u0131, halkla ili\u015fkiler, sa\u011fl\u0131k hizmetleri, bilgi i\u015flem gibi birimlerin oldu\u011fu kurumlarda duyulmaktad\u0131r.<\/p>

\u00d6rne\u011fin; Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde hastal\u0131k te\u015fhisi, tedavi planlamas\u0131, t\u0131bbi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin iyile\u015ftirilmesi, halkla ili\u015fkilerde yapay zeka destekli chatbotlar ve di\u011fer ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ile bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi sa\u011flanmas\u0131 ve halkla etkile\u015fimin artt\u0131r\u0131lmas\u0131, insan kaynaklar\u0131nda i\u015fe al\u0131m s\u00fcre\u00e7lerinde kullan\u0131lan, daha objektif ve veri odakl\u0131 kararlar al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan yapay zeka uygulamalar\u0131 \u00f6rnek olarak ele al\u0131nabilir.<\/p>

T\u00fcm bunlar\u0131n \u00f6tesinde, yap\u0131lan i\u015f farketmeksizin kamu kurumlar\u0131nda olduk\u00e7a \u00f6nem arz eden s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi konusunda da yapay zekan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 y\u00f6neticilere ve kurumlara, karar al\u0131nmas\u0131 g\u00fc\u00e7 konularda, y\u00f6neticinin veya personelin yeterli bilgiye haiz olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek miktarca destek olmaktad\u0131r.<\/p>

3. Belediye s\u00fcre\u00e7leri ve yapay zekan\u0131n yans\u0131malar\u0131<\/strong><\/p>

3.1. Kamu hizmetlerinde bili\u015fim teknolojileri ve olas\u0131 yapay zeka \u00e7\u00f6z\u00fcmleri<\/strong><\/p>

Bili\u015fim teknolojisi; bilginin \u00fcretilmesi, i\u015flenmesi, saklanmas\u0131, iletilmesinde kullan\u0131lan ara\u00e7lar ve organizasyondaki bu ara\u00e7lar\u0131n karar verme s\u00fcreci ve di\u011fer s\u00fcre\u00e7ler \u00fczerindeki etkisi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r[7]. Bununla birlikte, bili\u015fim teknolojileri, genel olarak donan\u0131mlar\u0131, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, bilgisayarlar\u0131, interneti ve telekom\u00fcnikasyonu ifade etmektedir[8].<\/p>

Bilgi teknolojileri kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, ba\u015fta hizmet alan ve hizmet sunan aras\u0131ndaki etkile\u015fimi art\u0131rm\u0131\u015f, idare ile vatanda\u015f aras\u0131ndaki ileti\u015fim internet, mobil cihazlar ve sosyal medya ile geli\u015fmi\u015ftir. Bununla birlikte, idarelerin kamuyu bilgilendirme arac\u0131 olarak internet ortam\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve baz\u0131 kamu hizmetleri internetten ya da internet \u00fczerinden olu\u015fturulabilecek uygulamalarla sunulmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de bilgi teknolojileri ile ilgili raporlara, projelere ve kanunlara \u00f6rnekler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir[9]:<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcrkiye Ulusal Enformasyon Altyap\u0131s\u0131 (TUENA)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Kamu-Net Projesi<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Ulusal Akademik A\u011f ve Bilgi Merkezi (ULAKB\u0130M)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Ulusal Bilgi Sistemi (UBS)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Merkezi N\u00fcfus \u0130\u015fleri Sistemi Projesi (MERN\u0130S)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Kimlik Payla\u015f\u0131m Sistemi (KPS)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 G\u00fcmr\u00fck Sistemleri Otomasyon Projesi (G\u0130MOP)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Vergi Daireleri Otomasyon Projesi (VEDOP)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Ulusal Yarg\u0131 A\u011f\u0131 Projesi (UYAP)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Emniyet Bilgi Sistemi (POLNET)<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Elektronik \u0130mza Kanunu<\/p>

Di\u011fer taraftan, e-devlet uygulamas\u0131 ile kamuda dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Dijital devlet ise e devletin bir sonraki a\u015famas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmekte ve dijital devlete ge\u00e7i\u015fin kamu hizmetinin sunumunda yaln\u0131zca internetin de\u011fil ayn\u0131 zamanda yapay zek\u00e2n\u0131n da kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yla sa\u011flanaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>

Ba\u015flang\u0131\u00e7ta teknolojik imk\u00e2nlar yaln\u0131zca vatanda\u015fa bilgi aktar\u0131m\u0131 yapmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken art\u0131k kamu hizmeti sunmak i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r h\u00e2le gelmi\u015ftir. Adli sicil kayd\u0131, mezuniyet belgesi, n\u00fcfus c\u00fczdan\u0131 \u00f6rne\u011fi alma, vergi \u00f6deme gibi bir\u00e7ok hizmet, art\u0131k internet \u00fczerinden sunulabilir hizmetler h\u00e2line gelmi\u015ftir. Yapay zek\u00e2 ile sunulan hizmetler yaln\u0131zca bilgisayarlardan de\u011fil, ak\u0131ll\u0131 telefon hatta ak\u0131ll\u0131 saatler \u00fczerinden dahi kullan\u0131labilir.<\/p>

Yapay zek\u00e2; oy kullanabilmek, \u015firket kurabilmek, kurumlara dilek\u00e7e yazabilmek, ba\u015fvuruda bulunabilmek, kay\u0131t yapabilmek, kamu kurumundan bilgi alabilmek gibi pek \u00e7ok i\u015flemi zamana ya da mek\u00e2na ili\u015fkin herhangi bir s\u0131n\u0131rlama olmaks\u0131z\u0131n kolayl\u0131kla ve masrafs\u0131zca h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde yap\u0131labilmesine imk\u00e2n vermektedir. Bir s\u00fcredir t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan Covid 19 salg\u0131n\u0131 da kamu hizmeti de d\u00e2hil pek \u00e7ok alanda yapay zek\u00e2n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na duyulan ihtiyac\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Dijital y\u00f6netim i\u00e7in at\u0131lacak ad\u0131mlar\u0131n aciliyetini g\u00f6steren veriler salg\u0131nda kendini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>

\u00d6zellikle yerel y\u00f6netimler, kamu hizmetlerinin sunumuna hizmet alanlar\u0131n da kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayarak daha demokratik y\u00f6netilmi\u015f olacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda hesap verebilirlik, \u015feffaf y\u00f6netim a\u00e7\u0131s\u0131ndan da pek \u00e7ok kazan\u0131m elde edilebilmesi i\u00e7in yapay zek\u00e2 kullan\u0131labilecektir. Kamu hizmetlerinin dijital ortamlarda yapay zek\u00e2 kullan\u0131larak sunumu pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan olumlu sonu\u00e7lar do\u011furmaktad\u0131r.[10]<\/p>

\u00d6rne\u011fin, makine \u00f6\u011frenimi, derin \u00f6\u011frenme, konu\u015fma tan\u0131ma, do\u011fal dil i\u015fleme, robotik gibi yapay zeka \u00e7e\u015fitlerinden biri olan yapay sinir a\u011flar\u0131 ile belediye ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n\u0131n de\u011ferleme i\u015flemlerinin y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>

Yapay sinir a\u011flar\u0131 (YSA), insan beyninin biyolojik a\u011flar\u0131ndan ve sinir sistemini olu\u015fturan n\u00f6ronlardan esinlenerek tasarlanan ve verilen \u00f6rneklerden \u00f6\u011frenerek istenilen g\u00f6revleri ve hesaplamalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren zeka sistemleri olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>

Amerika, Singapur, \u00c7in, Hindistan gibi teknolojik geli\u015fim olarak d\u00fcnyada \u00f6nde gelen \u00fclkelerde s\u00f6z konusu bu de\u011ferleme i\u015fi yapay sinir a\u011flar\u0131 marifeti ile test edilmi\u015ftir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu sistemle de\u011ferlenen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n piyasa de\u011ferlerine yak\u0131n oldu\u011fu, g\u00fcvenilir sonu\u00e7lar verdi\u011fi, geleneksel y\u00f6ntemlere nazaran daha iyi performans sergiledi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>

\u00dclkemizde ise; Dogan vd. (2022), Ankara’n\u0131n Ke\u00e7i\u00f6ren il\u00e7esinde bulunan farkl\u0131 mahallelerdeki 149 adet sat\u0131l\u0131k konutun sat\u0131\u015f de\u011ferlerini tahmin etmek i\u00e7in rayi\u00e7 de\u011ferin belirlenmesinde etkili olan 11 adet de\u011fi\u015fkeni say\u0131salla\u015ft\u0131rarak YSA modelleri olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Veriler T\u00fcrkiye\u2019de gayrimenkul sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir eticaret sitesinden elde edilmi\u015ftir. Elde edilen sonu\u00e7lara g\u00f6re konut rayi\u00e7 fiyatlar\u0131n\u0131n belirlenmesinde do\u011fruluk oran\u0131 %91.59 olarak hesaplanarak YSA\u2019n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/em>[11]<\/p>

\u015eayet bu y\u00f6ntem yerel y\u00f6netimlerde uygulan\u0131rsa, yap\u0131lacak olan de\u011ferleme i\u015fi neticesinde, ilgili belediyenin, envanterinde bulunan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n de\u011ferlerini kay\u0131t alt\u0131na almas\u0131, bunlar\u0131n ilgili mali birimlerce muhasebele\u015ftirmesi sa\u011flanabilir ve dolay\u0131s\u0131yla mevzuat\u0131n gerektirdi\u011fi bir i\u015flem verimli, di\u011fer y\u00f6ntemlere g\u00f6re daha k\u0131sa s\u00fcrede ve daha az maliyetli tamamlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>

Ba\u015fka bir fayday\u0131 ele alacak olursak; uzay-uydu sistemlerinin geli\u015fmesi ile birlikte ki\u015filer ve kurumlar bu sistemlerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajlara kolayl\u0131kla eri\u015filebilmektedir. Bu avantajlardan biri olan uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ile ki\u015finin sahaya \u00e7\u0131kmadan b\u00f6lgeden veri toplamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>

N\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 oldu\u011fu bir b\u00f6lgede plans\u0131z yap\u0131la\u015fma problemi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yap\u0131la\u015fman\u0131n plans\u0131z olmas\u0131, yasal iznin al\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131 gibi durumlar ile birlikte deprem afeti de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bu ve benzeri problemlerin b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>

Ancak bu alanlar\u0131n belirlenmesi ve tespit edilmesi arazide maliyetli ve zaman al\u0131c\u0131 olabilmektedir. Uzaktan alg\u0131lama sistemleri kullan\u0131larak uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin yapay zeka \u00e7e\u015fitlerinden biri olan derin \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemi ile segmente edilmesi ile kentsel ve k\u0131rsal b\u00f6lgelerde yap\u0131 stokunun kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n belediyelerde uygulanabilir olmas\u0131, ilgili belediyenin m\u00fccavir s\u0131n\u0131rlar\u0131nda yap\u0131sal de\u011fi\u015fimlerin k\u0131sa s\u00fcrede kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, illegal yap\u0131la\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi olanaklar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>

3.2. Belediye i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde yapay zeka kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>

3.2.1. Belediyelerde s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi ve bili\u015fim teknolojileri<\/strong><\/p>

5018 say\u0131l\u0131 Kamu Mali Y\u00f6netimi ve Kontrol Kanunu\u2019nun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle birlikte, i\u00e7 kontrol, i\u00e7 denetim, stratejik planlama, performans esasl\u0131 b\u00fct\u00e7eleme gibi kavramlar yan\u0131nda, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi de kamunun g\u00fcndemine gelmi\u015ftir. An\u0131lan Kanun\u2019a dayan\u0131larak yay\u0131mlanan, \u0130\u00e7 Kontrol ve \u00d6n Mal\u00ee Kontrole \u0130li\u015fkin Usul ve Esaslar, Kamu \u0130\u00e7 Kontrol Standartlar\u0131 Tebli\u011fi, Kamu \u0130\u00e7 Kontrol Rehberi veya Birlikte \u00c7al\u0131\u015fabilirlik Rehberi incelendi\u011finde, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netiminin unsurlar\u0131n\u0131n ve y\u00f6ntemlerinin belirlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>

Bu kapsamda, yukar\u0131da yer verilen mevzuat d\u00fczenlemeleri ve rehberler incelendi\u011finde; kamuda i\u015f ak\u0131\u015f \u015femalar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi, bu verilerde, imza ve onay s\u00fcre\u00e7lerinin belirlenmesi ve s\u00fcre\u00e7 kontrol\u00fc gibi uygulamalar\u0131n yerle\u015fmesi ve i\u015flevsel halde uygulanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>

A\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde \u00f6rneklenen bir i\u015f ak\u0131\u015f \u015femas\u0131nda, i\u015f\/i\u015flemin ad\u0131, i\u015f\/i\u015flemde rol alan akt\u00f6rler, i\u015f ad\u0131mlar\u0131, idari i\u015flemler, alternatifler ve karar noktalar\u0131 gibi s\u00fcrece ili\u015fkin bilgiler yer almaktad\u0131r.<\/p>

\"\"<\/div><\/div><\/figure><\/div>

\u0130\u015f ak\u0131\u015f \u015femas\u0131yla, s\u00fcrecin analizi yap\u0131labilmekte, performans g\u00f6stergeleri olu\u015fturulabilmekte ve geli\u015fime a\u00e7\u0131k alanlar tespit edilebilmektedir.<\/p>

Ak\u0131\u015f \u015femalar\u0131, s\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeyi de sa\u011flamakta ve personelin, sadece bir alana odaklanmas\u0131n\u0131n, uzmanla\u015fmas\u0131n\u0131n veya bilgilenmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektedir.<\/p>

Yukar\u0131da \u00f6rneklenen i\u015f ak\u0131\u015f \u015femas\u0131, idari i\u015flemler i\u00e7in de \u00f6nemli sonu\u00e7lar vermektedir. \u015e\u00f6yle ki, belediyelerde s\u00fcre\u00e7ler, hukuk normlar\u0131 ile belirlenmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, s\u00fcrecin haritas\u0131n\u0131 ve ak\u0131\u015f\u0131n\u0131, mevzuat d\u00fczenlemeleri vermektedir. Bu durum, s\u00fcrecin analiz edilmesinde de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de i\u015f ak\u0131\u015f \u015femalar\u0131 d\u00fczenlenirken, uyulmas\u0131 gereken mevzuat, kullan\u0131lmas\u0131 gereken standart form, dikkat edilmesi gereken s\u00fcre, imza veya onay merci gibi bir \u00e7ok gereklilikler, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda, analiz edilmesi ve standardize edilmesi gerekmektedir. Di\u011fer taraftan, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi, bir faaliyetin, g\u00f6revin veya hizmetin y\u00fcr\u00fct\u00fcm\u00fc s\u0131ras\u0131nda, rol sahipleri aras\u0131ndaki etkile\u015fimi, yetki veya g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131, i\u015flem s\u0131ralamas\u0131n\u0131 da ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>

Di\u011fer taraftan, belediyelerdeki s\u00fcre\u00e7ler, \u00e7o\u011funlukla bili\u015fim teknolojileri deste\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte ve idari i\u015flemler, yaz\u0131l\u0131mlar kullan\u0131larak otomasyon ortam\u0131nda yerine getirilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, belediyelerin hukuki s\u00fcre\u00e7leri, i\u015f ad\u0131mlar\u0131 veya idari i\u015flemleri i\u00e7in farkl\u0131 farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar kullanmaktad\u0131r.<\/p>

Bili\u015fim teknolojilerinin, belediye i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, h\u0131zl\u0131, do\u011fru ve zaman\u0131nda karar almaya etkisinin olduk\u00e7a fazla olmakla birlikte, s\u00fcrece ili\u015fkin etkin sonu\u00e7lar yaratmas\u0131, bu sistemlerin, hukuk normlar\u0131n\u0131 do\u011fru bilinmesine, yorumlanmas\u0131na ve uygulamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>

Di\u011fer bir ifadeyle, i\u015f ak\u0131\u015f \u015femas\u0131nda, hangi i\u015f ad\u0131m\u0131nda hangi i\u015flem yap\u0131laca\u011f\u0131, hangi matbu evrak\u0131n haz\u0131rlanaca\u011f\u0131, kim taraf\u0131ndan imzalanaca\u011f\u0131 gibi belirlemeler do\u011fru yap\u0131lmad\u0131k\u00e7a, s\u00fcrecin hatas\u0131z ve sorunsuz tamamlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olamayacakt\u0131r.<\/p>

3.2.2. Bir model \u00f6nerisi: Yapay zeka destekli resmi yaz\u0131\u015fma sistemi<\/strong><\/p>

Belediyelerce yerine getirilen i\u015f ve i\u015flemler, muhtelif mevzuat kural\u0131 yan\u0131nda, bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015flerinin, yarg\u0131sal i\u00e7tihatlar\u0131n veya di\u011fer yard\u0131mc\u0131 hukuk normlar\u0131n\u0131n da bilinmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Yerel Y\u00f6netim Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, belediyelere y\u00f6nelik personel, i\u015fyeri ve di\u011fer konularda g\u00f6r\u00fc\u015f vermekte, Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 \u00f6zelge yay\u0131mlamakta, Muhasebat Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ise muhasebe i\u015flemleri i\u00e7in \u00f6nemli rehber ve kod listeleri olu\u015fturmaktad\u0131r. T\u00fcm bunlar, idari i\u015flemleri do\u011frudan etkilemekte ve \u015fekillendirmektedir.<\/p>

A\u015fa\u011f\u0131da verilen i\u015f ak\u0131\u015f\u0131 incelendi\u011finde, \u015fikayet konusunun, belediyenin g\u00f6rev, yetki ve sorumluluk alan\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131, s\u00fcrecin devam\u0131n\u0131 da do\u011frudan etkilemektedir. Bu ad\u0131mda, kanun h\u00fckm\u00fc yan\u0131nda, bakanl\u0131\u011f\u0131n bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de mevzuat bilgisi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan, i\u015f ad\u0131m\u0131nda, kullan\u0131lmas\u0131 gereken bir yaz\u0131\u015fma \u00f6rne\u011finin standardize edilmesi gerekebilmektedir.<\/p>

\"\"<\/div><\/div><\/figure><\/div>

Yukar\u0131da yer verilen s\u00fcre\u00e7 diyagram\u0131nda, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ayr\u0131 alanlarda \u00e7al\u0131\u015fan yaz\u0131l\u0131mlar da kullan\u0131labilmekteyse de bunlar aras\u0131nda etkile\u015fim ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik zay\u0131f kalabilmektedir.<\/p>

T\u00fcm bu sorunlar, mevcut sistemlerin entegrasyonu kadar i\u015flevsel veritabanlar\u0131ndan \u00f6\u011frenen yapay zeka sistemlerini de kullan\u0131\u015fl\u0131 hale getirmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer bir ifadeyle, i\u015f s\u00fcrecinin alternatifleri, kullan\u0131labilecek standart formlar\u0131 veya matbu evrak\u0131, uyulmas\u0131 gereken i\u015flem s\u0131ras\u0131, dikkat edilmesi gereken hususlar gibi bir\u00e7ok bilgi, bir veritaban\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, yapay zekan\u0131n \u00f6\u011frenme, yorumlama ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme kapasitesini besleyecek bir sistemin par\u00e7alar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fecektir.<\/p>

Belediye i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin mevcut durumu, a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde g\u00f6rselle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu g\u00f6rselde, i\u015f s\u00fcreci; faaliyet, hizmet veya g\u00f6rev olarak y\u00f6neticinin \u00f6n\u00fcne gelmekte, y\u00f6netici ise, ba\u015fta mevzuat ve i\u00e7tihat perspektifinde konuyu de\u011ferlendirerek s\u00fcrece ba\u015flamaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te, bili\u015fim teknolojileri her ne kadar say\u0131sal veya yaz\u0131l\u0131msal olarak avantaj sa\u011flasa da, gerek karar destek s\u00fcreci, gerek birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan, y\u00f6neticiye analiz edilmi\u015f bilgi verecek yapay zeka uygulamalar\u0131 \u00fczerinde yeterince \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

\"\"<\/div><\/div><\/figure><\/div>

\u00d6nerdi\u011fimiz yapay zeka modelinde; \u00f6zellikle i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin mevzuata uygun ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131, y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini ve sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir veritaban\u0131 ile uyulmas\u0131 gereken yasal d\u00fczenlemelerden\u00a0 Say\u0131\u015ftay kararlar\u0131na, yarg\u0131sal i\u00e7tihatlara, bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015flerine\u00a0 kadar, i\u015f s\u00fcrecinin asli veya yard\u0131mc\u0131 unsurlar\u0131n\u0131 tek merkezde toplayan, bu veriler \u00fczerinde uzmanla\u015farak veya bu verileri i\u015fleyerek, personele\/y\u00f6neticiye yaz\u0131\u015fma \u00f6rneklerini sunulmas\u0131, kamu personelinin mevzuata ayk\u0131r\u0131l\u0131k riskleri konusunda uyar\u0131lmas\u0131 ve olas\u0131\u00a0 risklerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilmesi\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>

\u00d6rne\u011fin, bir vatanda\u015f belediyeye \u015farts\u0131z ba\u011f\u0131\u015f yapmak istedi\u011finde, 5393 say\u0131l\u0131 Belediye Kanunu\u2019nun 38.maddesine g\u00f6re belediye ba\u015fkan\u0131ndan onay al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Ancak, an\u0131lan Kanun veya di\u011fer mevzuat d\u00fczenlemelerinde, onay yaz\u0131s\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6rnek bulunmamakta ya da bu s\u00fcre\u00e7le ilgili yarg\u0131sal i\u00e7tihat, Say\u0131\u015ftay karar\u0131 veya bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc gibi hukuki geli\u015fmeler, kamu g\u00f6revlilerinin bireysel \u00e7abas\u0131na b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>

Di\u011fer bir \u00f6rnek ise, kent y\u00f6netim bilgi sistemleri veya personelce yap\u0131lan saha denetimleri ile belediye ta\u015f\u0131nmaz\u0131n\u0131n i\u015fgal edilmesi gibi durumlarda bu konuda i\u015flem tesis edilirken baz\u0131 tutanaklar tutulmakta ve s\u00fcrece ili\u015fkin bir tak\u0131m standart yaz\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r. Sonras\u0131nda ise mevzuat\u0131na g\u00f6re idari yapt\u0131r\u0131mlar ve hukuki s\u00fcre\u00e7ler yerine getirilmektedir. Ancak, yapay zeka uygulamalar\u0131 ile personele\/y\u00f6neticiye, mevzuat\u0131 gere\u011fince nas\u0131l bir i\u015flem\/yaz\u0131\u015fma yap\u0131laca\u011f\u0131, tutulacak tutana\u011fa ili\u015fkin i\u015flem \u00f6zelinde alternatif formlar ve \u015fablon dilek\u00e7eler sunulabilecekler. Belediyenin di\u011fer birimleri ile etkile\u015fim kurularak, denetimin geni\u015fletilmesi, hukuki s\u00fcre\u00e7le ilgili teredd\u00fctler ortaya \u00e7\u0131karsa, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte hukuk normlar\u0131, a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f, karar veya i\u00e7tihatla yol g\u00f6sterici bilgilendirmelerin yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>

A\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6rselde, yapay zeka destekli i\u015f s\u00fcrecine ili\u015fkin \u00f6neri somutla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yapay zeka, y\u00f6neticinin karar\u0131 \u00f6ncesinde, veritaban\u0131 olu\u015fturarak veya olu\u015fturulmu\u015f veritaban\u0131n\u0131 inceleyerek, y\u00f6neticiye yorumlanm\u0131\u015f, uygulanabilir ve analiz edilmi\u015f bilgi sunabilecektir.<\/p>

\"\"<\/div><\/div><\/figure><\/div>

Sonu\u00e7 olarak, \u00f6nerdi\u011fimiz yapay zeka uygulamas\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7\u0131kt\u0131 ve sonu\u00e7lar sa\u011flanabilir:<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Yaz\u0131\u015fmalarla, hukuki norm ve i\u00e7tihat e\u015fle\u015ftirmesi yap\u0131labilir,<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Standart formlar\u0131n veya matbu evrak\u0131n, ilgili hukuk normu ile ili\u015fkilendirilmesi sa\u011flanabilir,<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Geli\u015fmi\u015f arama se\u00e7enekleriyle, mevzuata ayk\u0131r\u0131 i\u015flemler i\u00e7in risk y\u00f6netimi g\u00fc\u00e7lendirilebilir,<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Farkl\u0131 kamu internet sayfalar\u0131ndaki bilgiyi, i\u015flevsel veri taban\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlardaki veri, karar destek s\u00fcre\u00e7lerini g\u00fc\u00e7lendirmek amac\u0131yla i\u015flevsel hale gelebilir.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Yapay zekan\u0131n \u00f6\u011frenme, yorumlama ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme kapasitesi, i\u015flevsel veritabalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile geli\u015ftirilebilir.<\/p>

Dolay\u0131s\u0131yla, yapay zeka uygulamalar\u0131, idari i\u015flem s\u00fcre\u00e7lerinin, mevzuata uygun, do\u011fru ve h\u0131zl\u0131 tamamlanmas\u0131 amac\u0131yla, idari i\u015flemlerdeki mevzuata ayk\u0131r\u0131l\u0131k minimuma indirilmesini sa\u011flayabilir. Kurum i\u00e7inde evrak standardizasyonu ile i\u00e7tihat ve hukuki normlar i\u00e7in i\u015flevsel veri taban\u0131 ve de\u011fi\u015fen mevzuat ve i\u00e7tihat konusunda uyar\u0131 sistemi kurulmas\u0131n\u0131 ve g\u00fcncellemelerle, mevzuat alan\u0131ndaki geli\u015fmelerden bilgilendirme yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanabilir.<\/p>

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde olduk\u00e7a fazla say\u0131da yapay zeka uygulamas\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu uygulamalar, kullan\u0131c\u0131lara yol g\u00f6stermekte, \u015fablonlar olu\u015fturmakta, \u00f6neriler sunmakta veya risklere ili\u015fkin stratejiler belirleyebilmektedir.<\/p>

Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin zaman\u0131nda, tam ve do\u011fru olarak tamamlanmas\u0131, mevzuat d\u00fczenlemelerinin bilinmesine ve do\u011fru uygulanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yapay zeka da bu alanda ya\u015fanan sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebilir ve i\u015flevsel sonu\u00e7lar ortaya koyabilir.<\/p>

4. Sonu\u00e7 ve De\u011ferlendirme<\/strong><\/p>

S\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi gibi \u00e7al\u0131\u015fmalar idarelere de\u011fer katmakta ve bu sistemler, y\u00f6neticiler i\u00e7in \u00f6l\u00e7meyi, kontrol\u00fc ve denetimi kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u0130\u015f ak\u0131\u015f \u015femalar\u0131, kurumsalla\u015fm\u0131\u015f organizasyonlarda y\u00f6netim bilgi sisteminin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bilgi, bu \u00e7al\u0131\u015fmalarla say\u0131salla\u015ft\u0131r\u0131lmakta, \u00f6l\u00e7me ve de\u011ferlendirme ile analiz i\u00e7in haritaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>

B\u00f6ylelikle her defas\u0131nda ara\u015ft\u0131rma, \u00f6\u011frenme ve uygulama d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnden kurtararak yap\u0131lan i\u015f\/i\u015flemlerin etkin ve verimli bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini sa\u011flamaktad\u0131r.\u00a0 S\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi ile i\u015f ak\u0131\u015f \u015femas\u0131 haritaland\u0131r\u0131lmakta, neyin, nas\u0131l ve kimlerle yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6nceden belirlenmektedir. B\u00f6ylelikle, idarelerin izleyece\u011fi\/yapaca\u011f\u0131 i\u015flemler planlanm\u0131\u015f, herkesin anlayabilece\u011fi bir ortama aktar\u0131lm\u0131\u015f ve uygulama kolayla\u015fm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>

T\u00fcm bunlar\u0131n daha sistematik, verimli ve daha az zaman i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flayacak olan ise yapay zekad\u0131r. Ancak yapay zekan\u0131n sistemlerde ve kurumlarda geli\u015fimi ve kullan\u0131m\u0131 kontrol alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer kontrol edilmez ise y\u00f6netilmesi ve \u00e7\u00f6z\u00fclmesi g\u00fc\u00e7 problemlerin do\u011fmas\u0131na neden olabilir. Bu kontrol\u00fc de elde tutmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da unsurlar \u00f6nem arz etmektedir[12].<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Kamu ya da \u00f6zel t\u00fcm kurumlar kendilerini rutin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutmal\u0131 ve yapay zek\u00e2 gibi geli\u015fen teknolojilere yat\u0131r\u0131m yapmal\u0131d\u0131rlar.\u00a0 Sadece yapay zek\u00e2 yetmemektedir. Ayn\u0131 zamanda robotik ve enformasyon teknolojilerine de yat\u0131r\u0131m yapmak gerekecektir. Bu \u00fc\u00e7 unsuru birbirinden ay\u0131rmamak gerekmektedir.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Gereken de\u011fi\u015fimi yakalayabilmek i\u00e7in yo\u011fun enerji sarf etmek gerekti\u011fi kabul edilmelidir. Ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmek i\u00e7in bazen ba\u015far\u0131s\u0131z olunmas\u0131n\u0131n normal oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi de unutulmamal\u0131d\u0131r. Bu konuda risk almaktan \u00e7ekinilmemelidir. Hata yapmak te\u015fvik edilmelidir. Her yeni bulu\u015f berberinde risk ve hatay\u0131 da getirecektir. Sistemler geli\u015ftirildikten sonra hatas\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Al\u0131nan risk ile olu\u015fturulan de\u011fer, kaybedilenden \u00e7ok daha fazla olacakt\u0131r.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Dijital yetenekleri ke\u015ffetmek \u00fczere \u00f6zel programlar olu\u015fturulmal\u0131 ve sosyal medya d\u00e2hil dijital d\u00fcnyada yetenek avc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Art\u0131k toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ekonominin temelini olu\u015fturdu\u011funa g\u00f6re toplumun yak\u0131ndan izlenmesi gerekmektedir.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 Kurumlar sadece kendileri de\u011fil ayn\u0131 zamanda eko-sisteminde de de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ya\u015famaya gayret etmeli ve onlar\u0131n yapay zek\u00e2 ba\u015fta olmak \u00fczere ilgili giri\u015fimlerine destek olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin yapay zek\u00e2 esasl\u0131 olarak yenilenmesinden \u00e7ekinilmemeli tam aksine bu s\u00fcre\u00e7 desteklenmelidir. Bu s\u00fcre\u00e7lerin tasar\u0131m\u0131nda inovasyon ve rekabet, bir ya\u015fam tarz\u0131 haline gelmelidir.<\/p>

\u2756\u00a0\u00a0\u00a0 \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n de\u011fi\u015fimi \u00e7ok iyi anlamalar\u0131 i\u00e7in s\u00fcrekli e\u011fitilmeleri gerekmektedir. Ya\u015fam boyu \u00f6\u011frenmeyi s\u00fcrd\u00fcrmek kurumlar\u0131n temel g\u00f6revlerinden birisi olmal\u0131 ve kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>

Yapay zeka modelleri, i\u015flevsel ve g\u00fcncel veri tabanlar\u0131na ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Veritabanlar\u0131, yapay zekan\u0131n, \u00f6\u011frenme, yorumlama ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme kapasitesini geli\u015ftirmektedir. \u0130\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin beklentileri kar\u015f\u0131layacak d\u00fczeyde modellenmesi ve idari i\u015flemlerde yapay zekadan etkin yararlan\u0131lmas\u0131, veri tabanlar\u0131n\u0131n, hukuk normlar\u0131n\u0131n asli (kanun, y\u00f6netmelik, tebli\u011f vb.) veya yard\u0131mc\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 (g\u00f6r\u00fc\u015f, doktrin, yarg\u0131 karar\u0131 vb.) da kapsamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu kapsamda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir veri taban\u0131 ve yapay zekan\u0131n bu veri taban\u0131 ile beslenmesi sonucu idari i\u015f ve i\u015flemlerde zamandan tasarrufun sa\u011flanarak etkin verimli ve yasal riskleri en aza indiren bir sistem \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilecek hale gelecektir.<\/p>

Dolay\u0131s\u0131yla, yapay zeka uygulamalar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131, belediyelerin kulland\u0131\u011f\u0131 bili\u015fim teknolojilerinin entegrasyonuna, i\u015flevsel veri tabanlar\u0131na ve s\u00fcrekli \u00f6\u011frenme kaynaklar\u0131n\u0131n disiplinli bir yakla\u015f\u0131mla beslenmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>

Sonu\u00e7 olarak, yapay zeka uygulamalar\u0131, belediyelerce kullan\u0131lmakta olan bili\u015fim sistemlerinin daha etkin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, birbiri ile entegre olmas\u0131n\u0131, farkl\u0131 adreslerden yay\u0131mlanan hukuk normlar\u0131 ile yard\u0131mc\u0131 hukuk kaynaklar\u0131n\u0131 veritaban\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, bunlar\u0131 yorumlayan ve s\u00fcrekli \u00f6\u011frenen yap\u0131lar ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bu geli\u015fmeler, personel ya da y\u00f6neticilerin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltmas\u0131 yan\u0131nda, karar destek s\u00fcre\u00e7lerini geli\u015ftirerek, muhtelif risklerin de kontrol edilmesine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>

[1] Ada\u015f, E. B. & Erbay, B. \/ Gaziantep University Journal of Social Sciences 2022 21(1) 326-337<\/p>

[2] Ercan \u00d6ztemel, Yapay Zeka ve \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Gelece\u011fi, T\u00fcrkiye Bilimler Akademisi, Bili\u015fim Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Dergisi, Temmuz 2020<\/p>

[3] Akkurt, Sinan Sami, Yapay Zek\u00e2n\u0131n Otonom Davran\u0131\u015flar\u0131ndan Kaynaklanan Hukuk\u00ee Sorumluluk, Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi Dergisi, Y\u0131l 7, Say\u0131 13, Haziran 2019, s. 39.<\/p>

[4] G\u00f6khan ERDO\u011eAN, Yapay Zek\u00e2 Ve Hukukuna Genel Bir Bak\u0131\u015f, Adalet Dergisi 2021\/1 66. say\u0131 ss.117-192<\/p>

[5] G\u00f6khan ERDO\u011eAN, a.g.e.<\/p>

[6] Av.Ertu\u011frul Aksoy, \u0130\u015f Hayat\u0131nda Yapay Zek\u00e2 Kullan\u0131m\u0131nda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar, https:\/\/solakpartners.com\/is-hayatinda-yapay-zeka-kullaniminda\/<\/a><\/p>

[7] Devrim Y\u00dcCEL* , Haluk ERKUT, Bili\u015fim teknolojilerinin \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam kalitesi \u00fczerine etkisi, it\u00fcdergisi\/d m\u00fchendislik Cilt:2, Say\u0131:2, 49-59 Nisan 2003<\/p>

[8] Bili\u015fim Teknolojileri Yeterlili\u011finin Bilgi Y\u00f6netimi \u00fczerindeki Etkisi: T\u00fcrkiye\u2019de Bir Alan Ara\u015ft\u0131rmas\u0131, Yrd. Do\u00e7. Dr. Fikret S\u00d6ZB\u0130L\u0130R Do\u00e7. Dr. Salih YE\u015e\u0130L, Y\u00f6netim ve Ekonomi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi – Cilt:13 Say\u0131:3 (Eyl\u00fcl 2015)<\/p>

[9] \u0130smail SEV\u0130N\u00c7 Bilgi Teknolojileri Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Kamu Kurumlar\u0131 \u00dczerindeki Etkileri: Kavramsal Ve Ampirik Bir \u00c7al\u0131\u015fma (Konya \u00d6rne\u011fi), Doktora Tezi.<\/p>

[10] Ay\u015fe Alm\u0131la TANRIVERD\u0130, Yapay Zek\u00e2n\u0131n Kamu Hizmetinin Sunumuna Etkileri, Adalet Dergisi 2021\/1 66. say\u0131 ss.293-314<\/p>

[11] Altun, \u00d6. (2022). Yapay Zek\u00e2 Y\u00f6ntemleriyle Hazine Ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n\u0131n De\u011ferlemesi: Yapay Sinir A\u011flar\u0131 ile Kamu Konutlar\u0131 \u00dczerine Bir Uygulama, T\u00fcrkiye Arazi Y\u00f6netimi Dergisi, 4(2), 62-74.<\/p>

[12] Altun, \u00d6. (2022). Yapay Zek\u00e2 Y\u00f6ntemleriyle Hazine Ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n\u0131n De\u011ferlemesi: Yapay Sinir A\u011flar\u0131 ile Kamu Konutlar\u0131 \u00dczerine Bir Uygulama, T\u00fcrkiye Arazi Y\u00f6netimi Dergisi, 4(2), 62-74.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div>

Kaynak: Taner Eraslan LinkedI<\/a><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/path><\/svg>Prev<\/span><\/span>\u00d6nceki<\/span>10 KASIM 2024<\/span><\/span><\/a>\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\tSonraki<\/span>BELED\u0130YE TAHS\u0130LAT \u0130\u015eLEMLER\u0130NDE KONTROL FAAL\u0130YETLER\u0130, MAL\u0130 VE CEZA\u0130 SORUMLULUKLAR<\/span><\/span><\/path><\/svg>Next<\/span><\/span><\/a>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Taner Eraslan\u0130stanbul – 1993 Facebook Twitter Youtube Pinterest Instagram Taner ERASLAN\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Mustafa KILI\u00c7 M\u00fcfetti\u015f\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Harita M\u00fchendisi Daha \u00f6nce yay\u0131mlanan dergi; T\u00fcrkiye Belediyeler Birli\u011fi, \u0130ller ve Belediyeler Dergisi, Ekim- Kas\u0131m-Aral\u0131k 2023, Say\u0131: 906-907-908 \u201cYapay zek\u00e2 olu\u015fturmadaki ba\u015far\u0131, insanl\u0131k tarihindeki en b\u00fcy\u00fck olay olacakt\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, risklerden nas\u0131l ka\u00e7\u0131naca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenmedik\u00e7e, sonuncusu da olabilir.\u201d Stephen Hawking, Teorik Fizik\u00e7i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4844,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_gspb_post_css":"","_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[121,191],"tags":[],"class_list":["post-16356","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haber-arsivi","category-mahalli-idareler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16356"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17305,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16356\/revisions\/17305"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}