{"id":4326,"date":"2009-05-24T17:51:57","date_gmt":"2009-05-24T14:51:57","guid":{"rendered":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/inflation\/"},"modified":"2026-06-20T00:43:12","modified_gmt":"2026-06-19T21:43:12","slug":"inflation","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/?p=4326","title":{"rendered":"Enflasyon D\u00fczeltmes\u0130n\u0130n Dayana\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n<\/svg>\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Enflasyon D\u00fczeltmes\u0130n\u0130n Dayana\u011f\u0131<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\n<\/svg>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Dr. Yusuf \u0130leri<\/h5>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ankara Maliye Okulu – 1978
Odatv Yazar\u0131<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>

Enflasyon bir sonu\u00e7. Enflasyon bir sonu\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca, her sonu\u00e7 gibi birtak\u0131m yeni olgulara sebebiyet veriyor. Bunlardan biri de mali tablolardaki “bilgi bozulmas\u0131”d\u0131r. Yani tarihi rakamlarla d\u00fczenlenen mali tablolar\u0131n, enflasyonist ortamlarda mukayese edebilirlik kabiliyetinin olmamas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhasebenin temel kavramlar\u0131 aras\u0131nda say\u0131lan “d\u00f6nemsellik kavram\u0131na” g\u00f6re, i\u015fletmenin s\u00fcreklili\u011fi kavram\u0131 uyar\u0131nca s\u0131n\u0131rs\u0131z kabul edilen \u00f6mr\u00fcn\u00fcn, belli d\u00f6nemlere b\u00f6l\u00fcnmesi ve her d\u00f6nemin faaliyet sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n di\u011fer d\u00f6nemlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak saptanmas\u0131 gerekmektedir. Gelir ve giderlerin tahakkuk esas\u0131na g\u00f6re muhasebele\u015ftirilmesi, has\u0131lat, gelir ve k\u00e2rlar\u0131n ayn\u0131 d\u00f6neme ait maliyet, gider ve zararla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 bu kavram\u0131n gere\u011fidir. \u0130\u015fte “enflasyon d\u00fczeltmesi” ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan d\u00fczenlemelerde ama\u00e7, farkl\u0131 tarihlerde ve enflasyonist ortamlarda haz\u0131rlanan mali tablolarda enflasyon k\u00fcp\u00fc\u011f\u00fc ve fark\u0131n\u0131 g\u00f6rmek yani do\u011fru bir “foto\u011fraf” \u00e7ekmektir.<\/p>

Enflasyon d\u00fczeltmesi, dayana\u011f\u0131n\u0131 uluslararas\u0131 muhasebe standartlar\u0131ndan al\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u0131n\u0131rlar aras\u0131nda hareket eden trilyonlarca dolarl\u0131k bir uluslararas\u0131 sermaye ve bu sermayeye ba\u011fl\u0131 uluslararas\u0131 kurumlar var. D\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde etkili bu sermaye \u00f6rne\u011fin; ticari bankalar\u0131n, sermaye piyasas\u0131n\u0131n, standart muhasebe sistemlerinin, serbest denetim \u015firketlerinin vb. bulunmad\u0131\u011f\u0131 piyasalara girmek istemiyor. Adam Smith’ten beri “g\u00f6r\u00fcnmeyen el” sayesinde kendi kendine i\u015fledi\u011fi s\u00f6ylenen serbest piyasan\u0131n ancak gerekli kurumlar\u0131 varsa bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebildi\u011fi, g\u00f6r\u00fcnmeyen eli bu kurumlar\u0131n i\u015fletti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu ba\u011flamda uluslararas\u0131 muhasebe standartlar\u0131n\u0131n amac\u0131, uluslararas\u0131 sermayenin ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bir “i\u015flem maliyeti” getiren bu kurumlar, b\u00f6ylece g\u00f6r\u00fcnmeyen elin i\u015fleyi\u015fini sa\u011fl\u0131yor. Nitekim “sofistik” piyasa kurumlar\u0131 (piyasa ara\u015ft\u0131rma \u015firketleri gibi) bir yana do\u011fru d\u00fcr\u00fcst perakende-toptan ticaret zinciri ya da ticari bankalar\u0131 bile bulunmayan eski SSCB cumhuriyetlerinde; 1989 y\u0131l\u0131 sonras\u0131ndaki “kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn” tasfiyesi s\u00fcreci, yerel ve ulusal bir k\u0131s\u0131m sermaye gruplar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130lgin\u00e7tir, \u00fclkemizde muhasebe mesle\u011fi 1989 y\u0131l\u0131nda yasal stat\u00fcye kavu\u015ftu. Tekd\u00fczen hesap plan\u0131 1992 tarihinde kabul edildi. \u0130\u015fte uluslararas\u0131 sermaye, herhangi bu \u00fclkede hissedar, i\u015ftirak ve ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131k halinde oldu\u011fu bir \u015firketin mali tablolar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in uluslararas\u0131 muhasebe standartlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyar. Bu husus uluslararas\u0131 sermayenin bir ba\u015fka \u00fclkede sat\u0131n alaca\u011f\u0131 bir \u00f6zel \u015firket ya da \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131ndaki bir iktisadi kamu te\u015febb\u00fcs\u00fc i\u00e7in de gerekli olmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde s\u0131n\u0131r \u00f6tesi verilecek krediler, yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc ticaret, i\u015f ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar hakk\u0131nda da do\u011fru kararlar verebilmek i\u00e7in anla\u015f\u0131l\u0131r ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilir raporlara ihtiya\u00e7 duyarlar. Yani “finansal serbestle\u015fmeden” faydalanarak \u00e7e\u015fitli \u00fclkelere ve borsalara y\u00f6nelen trilyonlarca dolarl\u0131k fonlar, anlad\u0131klar\u0131 ve yorumlayabildikleri t\u00fcrden mali tablolar\u0131 g\u00f6rmek istiyorlar. Burada 29 nolu Uluslararas\u0131 Muhasebe Standard\u0131’n\u0131n amac\u0131; y\u00fcksek enflasyon nedeniyle ger\u00e7ek durumu yans\u0131tmaktan uzakla\u015fm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla farkl\u0131 zamanlarda hatta ayn\u0131 muhasebe d\u00f6neminde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yan\u0131lt\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar veren mali tablolar\u0131 d\u00fczeltmeye giderek raporlan\u0131r hale getirmektir. Yoksa bu standartta, mali tablolar\u0131n enflasyonun etkisinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle vergileme \u00fczerindeki enflasyondan kaynaklanan olumsuzluklar\u0131 gidermek de\u011fildir. Ancak \u00fclkemizdeki boyutu uluslararas\u0131 muhasebe standartlar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclenleri a\u015farak d\u00fczeltilen mali tablolar\u0131n vergilemeye de esas al\u0131nmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>

Geri kazanabilirlik<\/p>

Enflasyon d\u00fczelmesinin \u00fclkemizdeki altyap\u0131s\u0131 1996 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan 2 nolu T\u00fcrkiye Muhasebe Standard\u0131 ile ba\u015flad\u0131. Bu standart 29 nolu Uluslararas\u0131 Muhasebe Standard\u0131’n\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Sermaye Piyasas\u0131 Kurulu, \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli tebli\u011flerde, enflasyon muhasebesini kendine tabi \u015firketlerde uygulam\u0131\u015ft\u0131r. Buradaki kavram ise geri kazanabilirliktir. BDDK yine kendi standartlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Bu kurullara tabi kurumlar\u0131n \u00f6ncelikli olarak ilgi \u00e7ekmesi do\u011fald\u0131r. Yaln\u0131z bunlar\u0131n hepsi, sadece mali tablolar\u0131n ger\u00e7ek durumu aksettirmesini sa\u011flayan; yani enflasyonun etkilerini gideren d\u00fczenlemelerdir; vergilemeye hi\u00e7bir etkisi yoktur. Esasen \u00fclkemizde ticari ya da vergi bilan\u00e7osunu d\u00fczenledikten sonra enflasyonu dikkate alarak mali tablo d\u00fczenlemeye engel hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcm yoktur. Nitekim 5024 say\u0131l\u0131 yasadan evvel bir\u00e7ok firma taraf\u0131ndan bu t\u00fcr tablolar d\u00fczenlemi\u015ftir. \u00dclkemizde enflasyon muhasebesi olarak bilinen Vergi Usul Kanunu’nda de\u011fi\u015fiklik yapan 5024 say\u0131l\u0131 kanun, a) Mali tablolar\u0131n enflasyonun etkisinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, b) Bu ar\u0131nd\u0131r\u0131lmadan hareketle vergileme \u00fczerindeki enflasyondan kaynaklanan olumsuzluklar\u0131 gidermeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Ancak bu d\u00fczenlemelerden evvel \u00e7e\u015fitli vergi yasalar\u0131nda hem i\u015fletmelerin enflasyondan do\u011fan fiktif k\u00e2rlar\u0131n\u0131 enflasyon k\u00f6p\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc alarak vergilendiren hem de devlet gelirlerinin enflasyon nedeniyle a\u015f\u0131nan gelirlerini telafi eden d\u00fczenlemeler yer alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ktisadi k\u0131ymet yenileme fonu, azalan bakiyeler usul\u00fcyle amortisman, alacak ve bor\u00e7 senetlerinin reeskontu, yeniden de\u011ferleme, lifo\/son giren ilk \u00e7\u0131kar, maliyet art\u0131\u015f fonu, yat\u0131r\u0131m indiriminden endeksleme gibi m\u00fcesseseler m\u00fckelleflerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kazan\u00e7lar\u0131 enflasyondan ar\u0131nd\u0131rmaya y\u00f6nelik uygulamalara \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Ayr\u0131ca baz\u0131 muafiyet, istisna ve indirimlerin her y\u0131l yeniden de\u011ferleme oran\u0131nda art\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flayarak vergi matrah\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131ndan dikkate al\u0131nmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011flayan h\u00fck\u00fcmler ise, m\u00fckelleflerin enflasyondan korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Burada enflasyona kar\u015f\u0131 korunmayan bir kesim varsa o da birey, yani vatanda\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc birey herhangi bir \u00fcr\u00fcn\u00fc sat\u0131n al\u0131rken enflasyon fark\u0131n\u0131 ve enflasyon \u00fczerindeki vergileri katarak bu \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131n al\u0131yor. Ne var ki, enflasyon d\u00fczeltmesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler, mahiyeti itibariyle bireyin \u00fcstlendi\u011fi bu y\u00fckleri kapsam\u0131yor.<\/p>

Bize g\u00f6re bu h\u00fck\u00fcmlerdeki noksanl\u0131klar bu kadar radikal olmayan baz\u0131 d\u00fczenlemeler yap\u0131lmak suretiyle yeterli hale getirilebilirdi. Ne var ki bu \u00fclkede s\u00fcrekli olarak mali tablolar\u0131n vergi i\u00e7in, Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlenmeyece\u011fi ifade edildi. Bu ve benzeri ifadelerle s\u00fcrekli olarak Uluslararas\u0131 Muhasebe Standartlar\u0131 kutsile\u015ftirildi. Ulus\u00fcst\u00fc bir irade bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz ulusal bir iradeye tercih edildi.

Kaynak: D\u00fcnya Gazetesi<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Enflasyon bir sonu\u00e7. Enflasyon bir sonu\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca, her sonu\u00e7 gibi birtak\u0131m yeni olgulara sebebiyet veriyor. Bunlardan biri de mali tablolardaki “bilgi bozulmas\u0131”d\u0131r. Yani tarihi rakamlarla d\u00fczenlenen mali tablolar\u0131n, enflasyonist ortamlarda mukayese edebilirlik kabiliyetinin olmamas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhasebenin temel kavramlar\u0131 aras\u0131nda say\u0131lan “d\u00f6nemsellik kavram\u0131na” g\u00f6re, i\u015fletmenin s\u00fcreklili\u011fi kavram\u0131 uyar\u0131nca s\u0131n\u0131rs\u0131z kabul edilen \u00f6mr\u00fcn\u00fcn, belli d\u00f6nemlere […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22756,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[93],"tags":[],"class_list":["post-4326","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tax"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4326"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4326\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}