Do\u00e7.Dr., Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Savc\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131, isoyler@sayistay.gov.tr<\/a>
{yootooltip title=[
![\"Doc.Dr.IlhamiSoyler\"](\"https:\/\/yeni.maliyeokulu.org.tr\/wp-content\/uploads\/2012\/07\/Doc.Dr_.IlhamiSoyler.jpg\")
]}Ankara – 1976{\/yootooltip}<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\nK\u0130RA SERT\u0130F\u0130KALARINA Y\u00d6NEL\u0130K<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n VERG\u0130SEL TE\u015eV\u0130KLER<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n 1- G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n \u0130ktisadi kalk\u0131nman\u0131n motoru yat\u0131r\u0131md\u0131r. Yat\u0131r\u0131m ise bu amaca y\u00f6nelik tahsis edilebilecek parayla (finansman) m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu itibarla, firmalar\u0131n ve kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 finansman\u0131n temin bi\u00e7imi \u00f6nem arz etmektedir. Gerek D\u00fcnya`da gerekse \u00dclkemizde son y\u0131llarda geleneksel finansman kaynaklar\u0131 (banka kredisi, tahvil gibi) yan\u0131nda alternatif finansman kaynaklar\u0131 (finansal kiralama, faktoring, yap-i\u015flet-devret modeli gibi) da kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede alternatif bir finansman kayna\u011f\u0131 olarak \u0130slami orijinli sukuk-u icara olarak bilinen kira sertifikas\u0131 ihrac\u0131 da bir sermaye piyasas\u0131 arac\u0131 (enstr\u00fcman\u0131) olarak ra\u011fbet g\u00f6rmektedir. Yast\u0131k alt\u0131ndaki paralar ve k\u00f6rfez fonlar\u0131n\u0131 \u00fclkemize \u00e7ekmek amac\u0131yla Sermaye Piyasas\u0131 Kurulunun bir tebli\u011fi ile kira sertifikalar\u0131na ili\u015fkin esaslar belirlenmi\u015ftir. Bu yaz\u0131da, sukuk-u icara olarak bilinen finansman ve yat\u0131r\u0131m enstr\u00fcman\u0131n\u0131n \u00fclkemize \u00f6zg\u00fc bir versiyonu olarak mevzuat\u0131m\u0131za giren kira sertifikalar\u0131 hakk\u0131nda temel bilgiler verildikten sonra bunlara sa\u011flanan vergisel te\u015fvikler de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n 2- SUKUKUN TANIMI ve \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130<\/strong><\/p>\n Kira sertifikas\u0131 kavram\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce, sukuk ve sukukun bir t\u00fcr\u00fc olarak beliren sukuk-u icara hakk\u0131nda k\u0131saca bilgi vermek gerekmektedir<\/p>\n 2.1- Sukukun Tan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n Sukuk, Arap\u00e7a sak kelimesinin \u00e7o\u011fuludur. Sak, s\u00f6zc\u00fck olarak tahvil, senet, belge veya sertifika gibi anlamlar ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Halk aras\u0131nda yayg\u0131n bir tabir olarak da, vesika, pusula, sertifika anlamlar\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Sukuk ise, belgeler, sertifikalar anlam\u0131na gelmektedir<\/p>\n Finans literat\u00fcr\u00fcnde, sukuk finansal sertifikan\u0131n Arap\u00e7a ad\u0131d\u0131r. Genel olarak sukuk, \u0130slami prensiplere uygun faizsiz tahvil olarak tan\u0131mlanabilir. Sukukta yer alan hak-iddia olgusu, sadece nakit ak\u0131\u015f\u0131 olmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir. Sukuk \u0130slami finans sisteminin piyasalara sundu\u011fu alternatif bir finansman enstr\u00fcman\u0131d\u0131r. \u0130slami finans sistemi \u00fc\u00e7 temel esasa dayan\u0131r. Bunlar; faizin yasak olu\u015fu, belirsizlik (gharar) i\u00e7eren faaliyetlerin men edilmi\u015f olmas\u0131 ve haram say\u0131lan faaliyetlerin (kumar gibi) yasak olu\u015fudur1<\/sup>.<\/p>\n Sukuk bu esaslar \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015ftirilmi\u015f bir yat\u0131r\u0131m sertifikas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Sukuku daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak i\u00e7in, geleneksel bonolardan farkl\u0131 y\u00f6nleri ile onun \u00f6zelliklerini ve ihra\u00e7 y\u00f6ntemlerini k\u0131saca a\u00e7\u0131klamak yararl\u0131 olacakt\u0131r<\/p>\n 2.1.1- Sukukun Geleneksel Bonolardan Farklar\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n Sukukun geleneksel bir yat\u0131r\u0131m arac\u0131 olan bonolardan farklar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n \u2022 Bonolar ihra\u00e7 edenin belirli tarihlerde faiz ve ana paray\u0131 bono al\u0131c\u0131s\u0131na \u00f6demesini s\u00f6zle\u015fme ile y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck haline getiren bor\u00e7lanma s\u00f6zle\u015fmesidir. Sukukta ise, sukuk al\u0131c\u0131s\u0131 ilgili varl\u0131kta tam tasarruf hakk\u0131 kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n \u2022 Bonolarda, bono sahipleri, bono ihra\u00e7 edenin \u00f6z varl\u0131klar\u0131n\u0131n, m\u00fclkiyeti de dahil olmak \u00fczere kullan\u0131m\u0131 konusunda hi\u00e7bir hakka sahip olmazken, sukukta; sukuk al\u0131c\u0131s\u0131na, sukuka konu varl\u0131klar\u0131n sat\u0131lmas\u0131ndan olu\u015facak has\u0131lat\u0131n yan\u0131nda, bu varl\u0131klardan elde edilen gelirlerden de pay alma hakk\u0131 verebilmektedir.<\/p>\n \u2022 Bonolarda ihra\u00e7\u00e7\u0131 ve yat\u0131r\u0131mc\u0131 olarak iki taraf bulunurken sukukta, kaynak kurulu\u015f (mal sahibi), varl\u0131k kiralama \u015firketi (ihra\u00e7\u00e7\u0131) ve yat\u0131r\u0131mc\u0131 s\u0131fatlar\u0131yla \u00fc\u00e7 taraf bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n 2.1.2- Sukukun \u00d6zellikleri<\/strong><\/em><\/p>\n Sukukun ekonomik yararlar\u0131n\u0131 kavrayabilmek i\u00e7in onun \u00f6zelliklerini bilmek gerekir. Sukukun belli ba\u015fl\u0131 \u00f6zellikleri \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir<\/p>\n \u2022 Sukuk, orta ve uzun vadeli sabit veya de\u011fi\u015fken getiri sa\u011flayan faizsiz sermaye piyasas\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr<\/p>\n \u2022 Sukuk, likit bir enstr\u00fcman olup, ikincil piyasada i\u015flem g\u00f6rmektedir<\/p>\n \u2022 Kolay ve etkin \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131 sayesinde, yat\u0131r\u0131mc\u0131lara d\u00fczenli gelir ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamaktad\u0131rlar.<\/p>\n \u2022 Uluslararas\u0131 derecelendirme kurulu\u015flar\u0131nca, puanlamaya tabi olmas\u0131 nedeniyle, yat\u0131r\u0131mc\u0131larca risk\/getiri analizinin yap\u0131lmas\u0131nda rehber olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r<\/p>\n \u2022 Gelir ortakl\u0131\u011f\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131ndan anti enflasyonist bir nitelik ta\u015f\u0131rlar<\/p>\n \u2022 Kara dayal\u0131 bir \u00f6deme arac\u0131 oldu\u011fundan ihra\u00e7\u00e7\u0131lar i\u00e7in risk i\u00e7ermezler<\/p>\n 2.1.3- Sukukun \u0130hra\u00e7 Y\u00f6ntemleri<\/strong><\/em><\/p>\n Sukuk genel olarak projeye, varl\u0131\u011fa veya bilan\u00e7oya endeksli olarak ihra\u00e7 edilmektedir<\/p>\n 2.1.3.1- Projeye Endeksli Sukuk<\/em><\/p>\n Bu kategoride sukuk, bir projeye endeksli olarak ihra\u00e7 edilerek fon sa\u011flamaktad\u0131r. Bu sukuk t\u00fcr\u00fcne Katar H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan 2003 y\u0131l\u0131nda Doha \u015fehrindeki Hamad Medikal merkezinin yap\u0131m\u0131na kaynak sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131lan Katar Global sukuku \u00f6rnek verilebilir. Bu projenin hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in \u00f6zel varl\u0131k y\u00f6netim \u015firketi (SPV=special purpose vehicle) olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu ama\u00e7la Ekim-2010 vadeli yediy\u00fcz milyon USD de\u011ferinde sukuk ihra\u00e7 edilmi\u015f olup, getiri oran\u0131 de\u011fi\u015fken olarak belirlenmi\u015ftir<\/p>\n 2.1.3.2- Varl\u0131\u011fa Endeksli Sukuk<\/em><\/p>\n Bu sukukta, varl\u0131klar\u0131n kazan\u00e7 hakk\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131lara sat\u0131lmas\u0131yla fon sa\u011flanmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda Malezya H\u00fck\u00fcmeti fon temini i\u00e7in, 2002 y\u0131l\u0131nda alt\u0131 y\u00fcz milyon USD de\u011ferinde sukuk ihra\u00e7 etmi\u015ftir.<\/p>\n Bu ama\u00e7la H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan \u00f6zel ama\u00e7l\u0131 olarak kurulan giri\u015fime (SPV) sat\u0131lan arazi parselinin, kazan\u00e7 hakk\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara be\u015f y\u0131l i\u00e7in sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. SPV m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131nda tutarak, yat\u0131r\u0131mc\u0131lara de\u011fi\u015fken oranl\u0131 sukuk ihra\u00e7 etmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde Bahreyn havaalan\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesinin finansman\u0131 i\u00e7in ihra\u00e7 edilen iki y\u00fcz elli milyon USD be\u015f y\u0131ll\u0131k sukuk \u00f6rnek olarak verilebilir.<\/p>\n 2.1.3.3- Bilan\u00e7oya Endeksli Sukuk<\/em><\/p>\n Bu sukuk t\u00fcr\u00fcnde, esas itibariyle banka veya ticari i\u015fletmelerin bilan\u00e7olar\u0131ndaki \u00f6z varl\u0131klar esas al\u0131narak uygulama yap\u0131lmaktad\u0131r. S\u00f6z gelimi \u0130slam Kalk\u0131nma Bankas\u0131 taraf\u0131ndan A\u011fustos 2003`te \u00fcye \u00fclkelerin fon ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in sukuk ihra\u00e7 edilmi\u015ftir. Banka, projenin kayna\u011f\u0131n\u0131 uluslar aras\u0131 sermaye piyasalar\u0131na d\u00f6rt y\u00fcz milyon USD de\u011ferinde 2008 vadeli, be\u015f y\u0131ll\u0131k sukuk ihra\u00e7 ederek sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 2.2- Sukukun \u00c7e\u015fitleri<\/strong><\/p>\n Sukuk finansman ve ticari i\u015flemlerde kullan\u0131lma \u015fekline g\u00f6re \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterirler. Belli ba\u015fl\u0131 sukuk \u00e7e\u015fitleri a\u015fa\u011f\u0131da \u00f6zetle a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 2.2.1- Sukuk-u Mudaraba<\/strong><\/em><\/p>\n Mudaraba, s\u00f6zc\u00fck olarak bir taraf\u0131n emek di\u011ferinin sermaye koyarak olu\u015fturduklar\u0131 ortakl\u0131klard\u0131r2. Mudaraba ortakl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fit de\u011ferde paylara sahipli\u011fi (m\u00fclkiyet) temsil eden, m\u00fclkiyetin tam oldu\u011fu, mudaraba al\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n isminin kaydedildi\u011fi ve getirinin sahip olunan hisseye g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m sukukudur. Mudaraba sukukunda sertifika ihra\u00e7\u00e7\u0131s\u0131 mudariptir(giri\u015fimci). Fon verenler ise sermaye sahibidir.<\/p>\n Mudaraba sukukunun belli ba\u015fl\u0131 \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r.<\/p>\n \u2022 Mudaraba sukuku, ortak m\u00fclkiyeti ifade eder ve sukuk ihra\u00e7 edene kar\u015f\u0131 \u00f6zel projelerde sukuk al\u0131c\u0131s\u0131na hisse hakk\u0131 verir.<\/p>\n \u2022 Mudaraba sukuku s\u00f6zle\u015fmesi, ihra\u00e7 ile ilgili sermayenin t\u00fcr\u00fc, getiri oran\u0131 ve di\u011fer \u015fartlar\u0131n\u0131n \u015feri h\u00fck\u00fcmlere uygunlu\u011funu g\u00f6steren t\u00fcm bilgilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 ihrac\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131ndaki resmi beyana dayan\u0131r.<\/p>\n \u2022 Mudaraba sukuku al\u0131c\u0131s\u0131na, s\u00f6zle\u015fmeyi kendi takdiri ile menkul k\u0131ymetler borsas\u0131nda satarak m\u00fclkiyeti ba\u015fkas\u0131na devretme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n \u2022 Sukuk yoluyla fon toplayan, varl\u0131k y\u00f6netim \u015firketi (SPV), kendi fonuna da yat\u0131r\u0131m yapabilir. Mudarip (y\u00f6netici \u015firket) olarak k\u00e2rdaki pay\u0131na ilave olarak, SPV s\u0131fat\u0131yla katk\u0131da bulundu\u011fu kendi sermayesi oran\u0131na g\u00f6re getiri elde eder.<\/p>\n \u2022 Mudaraba sukukunun tan\u0131t\u0131m bro\u015f\u00fcr\u00fcnde, sukuk al\u0131c\u0131s\u0131na (mal sahibi) belirli miktarda \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren ko\u015fullar olmayabilir.<\/p>\n \u2022 Gelirden kesinti yap\u0131larak sermaye kayb\u0131 gibi beklenmedik durumlar i\u00e7in rezerv olu\u015fturulabilir.<\/p>\n \u2022 Tan\u0131t\u0131m bro\u015f\u00fcr\u00fc, mudaraba s\u00f6zle\u015fmesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, muhtemel zarar i\u00e7in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin belli tutarda hibe vaadini i\u00e7erebilir.<\/p>\n Mudaraba sukukuna \u00f6rnek olarak, Bahreyn orijinli Shamil Bank`\u0131n Suudi Arabistan`da faaliyet g\u00f6steren bir gayrimenkul \u015firketi ile arazi geli\u015ftirme projesi kapsam\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u00fcz altm\u0131\u015f milyon Suudi Riyali tutar\u0131nda yat\u0131r\u0131m sermayesi temin ederek, s\u00f6z konusu projeyi finanse etmesi g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n 2.2.2- Sukuk-u Mu\u015faraka<\/strong><\/em><\/p>\n S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131, ortakl\u0131k demek olan mu\u015faraka, iki taraf\u0131n fon sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ortak giri\u015fimi ifade eder. Her iki taraf giri\u015fimin k\u00e2r veya zarar\u0131na hisseleri oran\u0131nda ortak olurlar. Mu\u015faraka sukukunda, ortakl\u0131k s\u00f6zle\u015fmesine dayal\u0131 olarak, mevcut bir projenin finansman\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in, elinde sertifika (sukuk) bulunduranlar, projenin veya faaliyetin sahibi olurlar.<\/p>\n Mu\u015faraka sukuku, ciro edebilmekte ve ikincil piyasalarda i\u015flem g\u00f6rebilmektedirler. Mu\u015faraka sukukunda, yat\u0131r\u0131ma konu olan varl\u0131\u011f\u0131n m\u00fclkiyetini temsil eden sertifikalar ihra\u00e7 edilir.<\/p>\n Sukuk ihra\u00e7 edenlerin yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131nda referans g\u00f6sterilen sukuk al\u0131c\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan komite olu\u015fturmalar\u0131 halinde, sukuku elinde bulunduranlarla sukuk ihra\u00e7 edenler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin organizasyonu hari\u00e7, mudaraba sukukundan fark\u0131 yoktur. Burada varl\u0131k y\u00f6netim \u015firketini SPV, mu\u015far\u0131k ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu sukuk t\u00fcr\u00fcne \u00f6rnek olarak, Emirates Airlines`in be\u015f y\u00fcz elli milyon USD de\u011ferindeki yedi y\u0131ll\u0131k sukukunu g\u00f6sterebiliriz. Mu\u015faraka ortak giri\u015fimi, Dubai Havaalan\u0131n\u0131n yan\u0131nda bulunan ve daha sonra Emirates`e kiralanacak yeni genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fck binas\u0131n\u0131n ve m\u00fchendislik merkezinin yap\u0131m\u0131 i\u00e7in kurulmu\u015ftur.<\/p>\n Mu\u015farakadan gelen kira geliri \u015feklindeki k\u00e2r, sertifikalarda g\u00f6sterilen periyodik \u00f6demeler i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n Benzer bir uygulama ile de Kuveyt Finans Kurumu (KFH) ile Al Muthanna Yat\u0131r\u0131m Ortakl\u0131\u011f\u0131 (MIC), ana organizat\u00f6rler s\u0131fat\u0131yla, Lagon City rezidans ve ticari emlak projesini desteklemek i\u00e7in y\u00fcz yirmi be\u015f milyon USD`l\u0131k mu\u015faraka sukuku ihra\u00e7 etmi\u015flerdir.<\/p>\n 2.2.3- Sukuk-u Murabaha<\/strong><\/em><\/p>\n Murabaha, s\u00f6zc\u00fck olarak bir mal\u0131 veresiye olarak daha pahal\u0131 satmak demektir. \u0130ktisadi literat\u00fcrde, bir finansal kurumun (banka, leasing \u015firketi vs) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiden pe\u015fin para ile sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 mal\u0131 vadeli olarak m\u00fc\u015fterisine satmas\u0131n\u0131 ifade eder. \u0130lgili finans kurumu bu yolla do\u011frudan mal ticareti yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, elde etti\u011fi kazan\u00e7 ticari ve me\u015fru say\u0131lmaktad\u0131r3.<\/p>\n Bu sukuk t\u00fcr\u00fcnde, sertifika ihra\u00e7 eden taraf, murabaha emtias\u0131 sat\u0131c\u0131s\u0131, murabaha alan emtian\u0131n al\u0131c\u0131s\u0131 , fon ise emtian\u0131n sat\u0131n alma maliyetidir. Sertifika sahipleri murabaha emtias\u0131na sahip olurlar ve emtian\u0131n tekrar sat\u0131\u015f\u0131nda nihai sat\u0131\u015f fiyat\u0131 hakk\u0131na sahiptirler. Murabaha sukukunun ge\u00e7erli olmas\u0131 i\u00e7in sadece birincil piyasada i\u015flem g\u00f6rmesi gerekir. Murabaha sukukunun ciro edilmesine ve ikincil piyasada i\u015flem g\u00f6rmesine \u0130slam hukuku cevaz vermemektedir. Zira bu i\u015flemler faizle neticelenece\u011finden buna izin verilemez. Bu sukuk t\u00fcr\u00fcnde varl\u0131k y\u00f6netim \u015firketi (SPV) ve bor\u00e7lu aras\u0131nda bir s\u00f6zle\u015fme ile yat\u0131r\u0131mc\u0131lara sukuk ihra\u00e7 edilmektedir.<\/p>\n Buna, Bahreyn orijinli bir yat\u0131r\u0131m firmas\u0131 olan Arcapita Bank Bayerische Hypo-Und Vereinsbank AG, \u0130ngiliz k\u00f6kenli Standart Bank ve London Branch ana organizat\u00f6rlerin ihra\u00e7 etti\u011fi, be\u015f y\u0131ll\u0131k, \u00e7ok d\u00f6vizli senetler \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Sukuk i\u00e7in getiri oran\u0131 \u00fc\u00e7er ayl\u0131k, Libor art\u0131 baz puan y\u00fcz yetmi\u015f be\u015f Pips olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n 2.2.4- Sukuk-u Salam (Selem)<\/strong><\/em><\/p>\n Salam \u00f6demenin s\u00f6zle\u015fme s\u0131ras\u0131nda pe\u015fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak sat\u0131n al\u0131nan varl\u0131\u011f\u0131n teslimat\u0131n\u0131n, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ileri bir tarihe ertelendi\u011fi al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemidir4.<\/p>\n Salam sukuku ise fon temin etmek i\u00e7in e\u015f de\u011ferli ihra\u00e7 edilen sertifikalard\u0131r. Toplanan bu fonlarla ihra\u00e7 edilen belgeleri alanlar, salam bazl\u0131 sat\u0131lan mallar\u0131n m\u00fclkiyetini alm\u0131\u015f olurlar. Belge ihra\u00e7 edenler ise bu mallar\u0131n sat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. \u00dcyeler mallar\u0131n al\u0131c\u0131s\u0131 olup, \u00f6denecek \u00fcyelik \u00fccretleri mallar\u0131n sat\u0131n alma fiyat\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Menkul mallar da salam sukukunun konusuna girebilir. Bu mallar bir SPV arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile sat\u0131labilir. B\u00f6ylece yat\u0131r\u0131mc\u0131lardan toplanan fonlar, belli bir mal\u0131n ileriki tarihte sat\u0131n al\u0131nabilinece\u011fi vaadi ile SPV \u015firketine \u00f6denir. SPV ayr\u0131ca s\u00f6zle\u015fmede belirtmi\u015f oldu\u011fu miktarda mal\u0131, teslim s\u00fcresinde daha y\u00fcksek fiyattan pazarlanmas\u0131 i\u00e7in, bir acente ile anla\u015fabilir. Al\u0131\u015f-sat\u0131\u015f fiyat\u0131 aras\u0131ndaki fark SPV`n\u0131n ve sukuk al\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n k\u00e2r\u0131n\u0131 te\u015fkil eder.<\/p>\n Bu sukuk t\u00fcr\u00fcnde, SPV bir y\u00fck\u00fcml\u00fc ile hem mallar\u0131, hem de al\u0131c\u0131lar\u0131 bulu\u015fturmak i\u00e7in s\u00f6zle\u015fme imzalar. Y\u00fck\u00fcml\u00fc, sukuk al\u0131c\u0131lar\u0131 ad\u0131na mallar\u0131 almaz ve sonras\u0131nda sukuk sahipleri bu mallar\u0131 k\u00e2r etmek i\u00e7in satmay\u0131 taahh\u00fct eder. Salam sukuku yat\u0131r\u0131mc\u0131lara verilerek SPV getirilerini al\u0131r. Bu paralar ileri bir tarihte mallar\u0131 satacak olan y\u00fck\u00fcml\u00fcye verilir. SPV ise y\u00fck\u00fcml\u00fcden mallar\u0131 al\u0131r.<\/p>\n 2.2.5- Sukuk-u \u0130stisna<\/strong><\/em><\/p>\n \u0130stisna, \u00fcreticinin \u00f6nceden anla\u015f\u0131lan fiyat, \u00f6zellik ve belirlenmi\u015f standartlarla tan\u0131mlanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn sa\u011flama sorumlulu\u011funu ald\u0131\u011f\u0131 mal \u00fcretim s\u00f6zle\u015fmesidir. \u00dccret i\u015f \u00f6ncesinde veya belirlenmi\u015f bir zaman diliminde \u00f6denir. Teslimat ise daha sonra yap\u0131l\u0131r. \u0130stisna sukuku, sertifika sahibinin, sahip oldu\u011fu \u00fcr\u00fcnlerin imali i\u00e7in gerekli fonlar\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ihra\u00e7 etti\u011fi, e\u015fit de\u011ferli sertifikalard\u0131r. Sukuk al\u0131c\u0131lar\u0131 \u00fcr\u00fcne sahip olur ve sertifikalar\u0131n sat\u0131\u015f bedeline veya paralel istisna ile sat\u0131lan \u00fcr\u00fcn\u00fcn sat\u0131\u015f bedeline hak kazan\u0131rlar. \u0130stisna sukuku b\u00fcy\u00fck altyap\u0131 projelerini finanse etmeye elveri\u015flidirler. Alt y\u00fckleniciyle paralel istisna s\u00f6zle\u015fmesi yapmas\u0131 i\u00e7in istisnadaki y\u00fckleniciye izin vermesinden dolay\u0131 finansal arac\u0131l\u0131\u011fa uygundur. Bu nedenle bir finansal kurulu\u015f, k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 bir in\u015faat i\u015flemini y\u00fcklenebilirve alt y\u00fcklenici s\u00f6zle\u015fmeyle in\u015faat\u0131, uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir firmaya devredebilir. Bu i\u015flemler \u00fclkemizdeki gayrimenkul yat\u0131r\u0131m ortakl\u0131klar\u0131n\u0131n konut yap\u0131p veya yapt\u0131r\u0131p satmas\u0131na benzemektedir5.<\/p>\n Bu sukuk \u00e7e\u015fidinde, SPV fon temini i\u00e7in sukuk ihra\u00e7 etmekte, elde edilen fonlar y\u00fckleniciye devredilerek in\u015faata ba\u015flanmaktad\u0131r. Bu arada mal\u0131n m\u00fclkiyeti SPV`ye devredilmekte, ancak nihai al\u0131c\u0131ya kiralanmaktad\u0131r. Nihai al\u0131c\u0131lar ayl\u0131k taksitlerle \u00f6deme yapmakta, elde edilen getiri sukuk al\u0131c\u0131lar\u0131na da\u011f\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu sukuka \u00f6rnek olarak Bahreyn Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n Durrat Al Bahrain olarak bilinen en b\u00fcy\u00fck rezidans projesinin finansman\u0131 i\u00e7in bir milyar USD tutar\u0131ndaki ilk a\u015famas\u0131n\u0131n alt yap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in ihra\u00e7 etti\u011fi, be\u015f y\u0131l vadeli libor art\u0131 125 baz puan getiriye sahip sukuklard\u0131r. Bu sukukun erken ayr\u0131lma opsiyonu da vard\u0131r.<\/p>\n 2.2.6- Sukuk-u \u0130cara<\/strong><\/em><\/p>\n \u0130cara, s\u00f6zl\u00fck olarak kira anlam\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u0130ktisadi literat\u00fcrde, bir leasing t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bir finansal kurulu\u015fun periyodik kira geliri elde etmek amac\u0131yla m\u00fc\u015fterisine kiralamak i\u00e7in bir varl\u0131\u011f\u0131 sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmedir.<\/p>\n \u0130cara sukuk, sahibine kiradaki gayrimenkuldeki e\u015fit ortakl\u0131\u011f\u0131n sahipli\u011fini veya gayrimenkul\u00fcn intifa hakk\u0131n\u0131 sunan bir s\u00f6zle\u015fmedir. \u0130cara sukuk sahipleri, gayrimenkul\u00fcn bak\u0131m maliyetini de \u00fcstlenirler.<\/p>\n \u0130cara sukuk, bir kira kontrat\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015f, tan\u0131ml\u0131, mevcut ve bilinen varl\u0131klar\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 sahiplerine sunar ve kira bedeli sukuk sahibine \u00f6denir6.<\/p>\n \u0130cara sukukta i\u015flemler s\u0131ras\u0131yla \u015f\u00f6yle geli\u015fir:<\/p>\n \u2022 Mal sahibi kurulu\u015f, varl\u0131\u011f\u0131 SPV`ye satar.<\/p>\n \u2022 Varl\u0131k, SPV`den mal sahibine kiralan\u0131r.<\/p>\n \u2022 SPV varl\u0131\u011f\u0131n sahibi s\u0131fat\u0131yla sukuk sertifikas\u0131 ihra\u00e7 ederek fon sa\u011flar. Mal sahibinden ald\u0131\u011f\u0131 kira bedellerini, sukuk sahiplerine nema olarak da\u011f\u0131t\u0131r.<\/p>\n \u2022 S\u00f6zle\u015fme sonunda SPV mal\u0131 sahibine iade eder.<\/p>\n \u0130cara sukuk, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle olmasa da \u00fclkemizde, uygulamas\u0131na ba\u015flanacak olan \u201ckira sertifikas\u0131\u201d uygulamas\u0131na ilham kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Kira sertifikalar\u0131na y\u00f6nelik a\u00e7\u0131klama, analiz ve de\u011ferlendirmeler a\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmde sunulacakt\u0131r.<\/p>\n 3- K\u0130RA SERT\u0130F\u0130KASI<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de bulunan yast\u0131k alt\u0131ndaki paralarla k\u00f6rfez sermayesini \u00e7ekmek \u00fczere \u00f6ng\u00f6r\u00fclen d\u00fczenlemelerin amac\u0131, ilk etapta bir milyar USD, k\u0131sa s\u00fcrede ise on milyar USD tutar\u0131ndaki bir fonun kira sertifikas\u0131 yoluyla toplanmas\u0131d\u0131r7.<\/p>\n Kira sertifikalar\u0131na y\u00f6nelik temel hukuki d\u00fczenleme, Sermaye Piyasas\u0131 Kurulunun Seri: (III), No:43 say\u0131l\u0131 \u201ckira sertifikalar\u0131 ve varl\u0131k kiralama \u015firketlerine ili\u015fkin esaslar hakk\u0131nda tebli\u011f\u201d ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r8.<\/p>\n S\u00f6z konusu tebli\u011f, uygulamaya y\u00f6nelik hususlar\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak ve yol g\u00f6stermek amac\u0131yla yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tebli\u011fe g\u00f6re a\u00e7\u0131klanan temel kavram ve kurumlar bu b\u00f6l\u00fcmde ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n 3.1- Kira Sertifikas\u0131n\u0131n Tan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n Yukar\u0131da de\u011finilen tebli\u011fde, kira sertifikas\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Varl\u0131k kiralama \u015firketinin sat\u0131n almak veya kiralamak suretiyle devrald\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klar\u0131n finansman\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla d\u00fczenledi\u011fi ve sahiplerinin bu varl\u0131klardan elde edilen gelirlerden paylar\u0131 oran\u0131nda hak sahibi olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan menkul k\u0131ymeti, kira sukukunu ifade eder.<\/p>\n Tan\u0131ma g\u00f6re, kira sertifikas\u0131 uygulamas\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n as\u0131l sahibi durumunda olan kaynak kurulu\u015ftan, kira sukukuna konu varl\u0131\u011f\u0131 sat\u0131n alarak veya kiralamak suretiyle tasarruf hakk\u0131n\u0131 elde eden varl\u0131k kiralama \u015firketi, sertifika ihra\u00e7 ederek fon toplamaktad\u0131r.<\/p>\n 3.2- Kira Sertifikas\u0131nda Taraflar<\/strong><\/p>\n Sermaye piyasas\u0131 kurulun tebli\u011fine g\u00f6re kira sertifikas\u0131 uygulamas\u0131nda \u00fc\u00e7 taraf bulunmaktad\u0131r. Bunlar kaynak kurulu\u015f, varl\u0131k kiralama \u015firketi ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lard\u0131r.<\/p>\n 3.2.1- Kaynak Kurulu\u015f<\/strong><\/em><\/p>\n Sahip oldu\u011fu veya kiralad\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klar\u0131 kiralamak \u00fczere varl\u0131k kiralama \u015firketine devreden anonim \u015firketlerdir.<\/p>\n Burada ge\u00e7en varl\u0131k tabiri, her t\u00fcrl\u00fc menkul ve gayrimenkul mallarla maddi olmayan varl\u0131klar\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n 3.2.2- Varl\u0131k Kiralama \u015eirketi (VK\u015e)<\/strong><\/em><\/p>\n Varl\u0131k kiralama \u015firketi, arac\u0131 kurumlar, bankalar ve kaynak kurulu\u015flar taraf\u0131ndan m\u00fcnhas\u0131ran kira sertifikas\u0131 ihra\u00e7 etmek \u00fczere kurulmu\u015f olan anonim \u015firketi ifade etmektedir. Bunlar, kaynak kurulu\u015flardan devrald\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klar\u0131 tekrar kaynak kurulu\u015fa kiralamak suretiyle kira geliri elde eden, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi sonunda ilgili varl\u0131\u011f\u0131, kaynak kurulu\u015fa iade eden ortakl\u0131klard\u0131r. VK\u015e ayn\u0131 anda tek bir kaynak kurulu\u015fa ait varl\u0131klar\u0131 devralabilir. VK\u015e, varl\u0131klar\u0131 kendi ad\u0131na, ancak sertifika sahipleri hesab\u0131na devral\u0131r ve kiralar. Bunlar ba\u015fka bir ticari faaliyette bulunamaz. Kredi kullanamaz ve bor\u00e7lanamaz. Kira sertifikas\u0131 sahipleri hesab\u0131na varl\u0131klar\u0131, kiraya vermek ve devretmek suretiyle elde edilen gelirlerin kira sertifikas\u0131 sahiplerine \u00f6denmesinden sorumludur. VK\u015e ayn\u0131 anda tek bir tertip kira sertifikas\u0131 ihra\u00e7 edebilir, tedav\u00fcldeki kira sertifikalar\u0131 itfa edilmeden yeni bir kira sertifikas\u0131 ihra\u00e7 edilemez.<\/p>\n 3.2.3- Yat\u0131r\u0131mc\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n Kira sertifikas\u0131 uygulamas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf\u0131n\u0131 olu\u015fturan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, kendilerine tahsisli olarak sertifika ihra\u00e7 edilecek nitelikli yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ile halka arz yoluyla sertifika ihra\u00e7 edilen bireysel yat\u0131r\u0131mc\u0131lardan olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlar kira sertifikas\u0131 sahibi olup, kendi tertiplerine ili\u015fkin varl\u0131klardan elde edilen gelirlerde paylar\u0131 oran\u0131nda hak sahibidirler. Kira sertifikalar\u0131 VK\u015e`nin talebi ve ilgili borsan\u0131n uygun g\u00f6rmesi \u00fczerine menkul k\u0131ymet borsalar\u0131nda i\u015flem g\u00f6rebilir.<\/p>\n SPK`n\u0131n yukar\u0131da de\u011finilen tebli\u011fi incelendi\u011finde, yurtd\u0131\u015f\u0131nda yerle\u015fik yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara yap\u0131lacak sertifika ihrac\u0131 konusunun yeterince a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Uygulama \u00f6ncesinde bu eksikli\u011fin giderilmesi gerekmektedir.<\/p>\n 3.2.3.1- Nitelikli Yat\u0131r\u0131mc\u0131<\/em><\/p>\n SPK\u2019n\u0131n yukar\u0131da bahsedilen tebli\u011fine g\u00f6re, nitelikli yat\u0131r\u0131mc\u0131, yerli ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131, emeklilik fonlar\u0131, yat\u0131r\u0131m ortakl\u0131klar\u0131, arac\u0131 kurumlar, bankalar, sigorta \u015firketleri, portf\u00f6y y\u00f6netim \u015firketleri, ipotek finansman\u0131 kurulu\u015flar\u0131, emekli ve yard\u0131m sand\u0131klar\u0131, sand\u0131klar, kamuya yararl\u0131 dernekler ile nitelikleri itibar\u0131yla en az bir milyar TL tutar\u0131nda T\u00fcrk ve\/veya yabanc\u0131 para ve sermaye piyasas\u0131 arac\u0131na sahip olan ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerdir.<\/p>\n 3.2.3.2- Bireysel Yat\u0131r\u0131mc\u0131<\/em><\/p>\n Bireysel yat\u0131r\u0131mc\u0131, nitelikli yat\u0131r\u0131mc\u0131lar d\u0131\u015f\u0131nda, halka arz yoluyla kira sertifikas\u0131 ihra\u00e7 olunan ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerdir. Tebli\u011fde, kira sertifikas\u0131 ihrac\u0131n\u0131n esas itibariyle halka arz yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi anla\u015f\u0131lmakla birlikte, nitelikli yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ne \u015fekilde, tahsis veya ihra\u00e7 yap\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu hususun da uygulama \u00f6ncesinde, yap\u0131lacak d\u00fczenleme ile a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Kira sertifikalar\u0131 uygulamas\u0131nda, taraf olmamakla birlikte sertifika ihrac\u0131 ile geri \u00f6demelerinde yard\u0131mc\u0131 mahiyette rol\u00fc bulunan arac\u0131 kurulu\u015flar ile gerek kaynak kurulu\u015fun, gerekse VK\u015e`nin t\u00fcm hesap ve i\u015flemlerinin bu y\u00f6nden denetimi ve g\u00f6zetiminden sorumlu olarak SPK da yetkilendirilmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n 4- K\u0130RA SERT\u0130F\u0130KALARINA SA\u011eLANAN VERG\u0130SEL TE\u015eV\u0130KLER<\/strong><\/p>\n SPK`n\u0131n tebli\u011fi ile mevzuat\u0131m\u0131za giren kira sertifikas\u0131 m\u00fcessesesinin, devret-kirala-devral \u015feklinde \u00f6zetlenecek i\u015flem ad\u0131mlar\u0131n\u0131n \u201c\u00f6z\u00fcn \u00f6nceli\u011fi\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131yla de\u011ferlendirilmesi ve b\u00f6ylece m\u00fckerrer verginin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi y\u00f6n\u00fcndeki beklentilerin bir sonucu olarak, kamuoyunda Torba Kanun olarak bilinen 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla, bir taraftan bu m\u00fcessesenin geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki bir tak\u0131m sorunlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi9, bir taraftan da vergisel d\u00fczenlemelerle te\u015fvik edilmesi amac\u0131yla Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Katma De\u011fer Vergisi, Damga Vergisi ve Gider Vergileri ile Har\u00e7lar Kanununda konuya y\u00f6nelik iyile\u015ftirmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye`de 10 y\u0131ld\u0131r \u00e7e\u015fitli vesilelerle tart\u0131\u015f\u0131lan ve faizsiz tahvil olarak tan\u0131mlanan \u201csukuk\u201d orijinli bir enstr\u00fcman, T\u00fcrk sermaye piyasas\u0131na girmi\u015f olmaktad\u0131r10.<\/p>\n 4.1- Gelir Vergisine Y\u00f6nelik Te\u015fvikler<\/strong><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla, GVK`nun 75. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (5) numaral\u0131 bendinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle varl\u0131k kiralama \u015firketleri taraf\u0131ndan ihra\u00e7 edilen kira sertifikalar\u0131 da menkul sermaye irad\u0131 olarak say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu ba\u011flamda, GVK`nun ge\u00e7ici 67. maddesinin on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, kira sertifikalar\u0131, sermaye piyasas\u0131 arac\u0131 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f olup, bunlardan elde edilen gelirlerin 31.12.2015 tarihine kadar vergi tevkifat\u0131 (kesinti) yoluyla vergiye tabi tutulaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Kira sertifikas\u0131 gelirlerine uygulanacak tevkifat (kesinti) oran\u0131 ise 2011\/1854 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu Karar\u013111 ile %10 olarak belirlenmi\u015ftir. Bu nihai vergileme olacak ve m\u00fckellef\u00e7e beyana dahil edilmeyecektir12.<\/p>\n 4.2- Kurumlar Vergisine Y\u00f6nelik Te\u015fvikler<\/strong><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla, 5520 say\u0131l\u0131 Kurumlar Vergisi Kanununda (KVK) yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle, kira sertifikalar\u0131na y\u00f6nelik iki \u00f6nemli mali te\u015fvik sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 4.2.1- Gayrimenkul Sat\u0131\u015f Kazanc\u0131 \u0130stisnas\u0131 Getirilmi\u015ftir<\/em><\/strong><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla KVK`nun 5. maddesinin (e) bendinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n kaynak kurulu\u015flarca kira sertifikas\u0131 amac\u0131yla varl\u0131k kiralama \u015firketlerine sat\u0131\u015f\u0131 ile bu varl\u0131klar\u0131n varl\u0131k kiralama \u015firketlerince ta\u015f\u0131nmaz\u0131n devral\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kaynak kurulu\u015fa sat\u0131\u015f\u0131ndan do\u011fan kazan\u00e7lar, tamamen ve s\u00fcresiz olarak kurumlar vergisinden istisna edilmi\u015ftir.<\/p>\n Ancak bu istisna, yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalardan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, kira sertifikalar\u0131na konu olabilecek menkul k\u0131ymetlerle, maddi olmayan varl\u0131klar i\u00e7in uygulanmayacak, m\u00fcnhas\u0131ran gayrimenkul mallar i\u00e7in uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n 4.2.2- Vergi Tevkifat\u0131 (Kesintisi) Oran\u0131 D\u00fc\u015f\u00fck Tutulmu\u015ftur<\/strong><\/em><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla, KVK`n\u0131n vergi tevkifat\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 15. maddede yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle varl\u0131k kiralama \u015firketlerince ihra\u00e7 edilen kira sertifikalar\u0131ndan vergi tevkifat\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ancak, KVK\u2019nun ge\u00e7ici 1. maddesine g\u00f6re sermaye piyasas\u0131 arac\u0131 olan, kira sertifikas\u0131 gelirlerine GVK`nun ge\u00e7ici 67. maddesine g\u00f6re %10 vergi kesintisi yap\u0131laca\u011f\u0131ndan, ayr\u0131ca kurumlar vergisi tevkifat\u0131 yap\u0131lmayacakt\u0131r. S\u00f6z konusu gelirler i\u00e7in kurumlar vergisi beyannamesi verilmeyece\u011finden bu, nihai vergi olacak ve %25 oran\u0131nda kurumlar vergisi yerine, % 10 vergi kesintisi \u00f6denmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n Kurumlar vergisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kaynak kurulu\u015flarla varl\u0131k kiralama \u015firketleri aras\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015fen varl\u0131k devir ve iade i\u015flemlerinin, emsallerine uygun olarak fiyatland\u0131r\u0131l\u0131p fiyatland\u0131r\u0131lmamas\u0131, transfer fiyatland\u0131rmas\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirecektir. B\u00f6yle bir sorun ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in, ad\u0131 ge\u00e7en devir ve iade i\u015flemlerinin transfer fiyatland\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n 4.3- Katma De\u011fer Vergisine Y\u00f6nelik Te\u015fvikler<\/strong><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla Katma De\u011fer Vergisi Kanununda (KDVK) yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle kira sertifikalar\u0131n\u0131n teslimi ile sertifikalar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan varl\u0131klar\u0131n devir, kiralama ve devral\u0131nmas\u0131 KDV`den istisna edilmi\u015ftir.<\/p>\n 4.3.1- Kira Sertifikalar\u0131n Teslimi KDV\u2019den \u0130stisna Edilmi\u015ftir<\/strong><\/em><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla KDVK\u2019nun 17. maddesinin (g) bendinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, varl\u0131k kiralama \u015firketleri taraf\u0131ndan ihra\u00e7 edilen kira sertifikalar\u0131n\u0131n KDV`ye tabi olmad\u0131\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu istisnan\u0131n, kira sertifikalar\u0131n\u0131n ilk ihrac\u0131ndan sonra, taraflar aras\u0131nda sonradan el de\u011fi\u015ftirmelerinde de ge\u00e7erli oldu\u011funu13 kabul etmek gerekir.<\/p>\n Zaten, finansal \u00fcr\u00fcnlerin KDV kar\u015f\u0131s\u0131ndaki durumuna ili\u015fkin genel anlay\u0131\u015f, bu \u00fcr\u00fcnlerin KDV` ye tabi olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir14.<\/p>\n 4.3.2- Varl\u0131klar\u0131n Devir ve Kiralanmas\u0131 KDV\u2019den \u0130stisna Edilmi\u015ftir<\/strong><\/em><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla KDVK`nun 17. maddesinin (u) bendinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, menkul ve gayrimenkul k\u0131ymetler ile maddi olmayan varl\u0131klar\u0131n; kaynak kurulu\u015flarca varl\u0131k kiralama \u015firketlerine devri, s\u00f6z konusu k\u0131ymet ve varl\u0131klar\u0131n varl\u0131k kiralama \u015firketlerince kaynak kurulu\u015flara kiraya verilmesi ve kiralama sonunda kaynak kurulu\u015flara devri (iadesi) KDV `den istisna edilmi\u015ftir.<\/p>\n Bu istisnalarla, kira sertifikalar\u0131 ve bunlar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan varl\u0131klar\u0131n devir, teslim ve kiralama i\u015flemlerine % 18 oran\u0131nda bir KDV te\u015fviki sa\u011flanm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n 4.4- Damga Vergisine Y\u00f6nelik Te\u015fvikler<\/strong><\/p>\n Torba Kanunla Damga Vergisi Kanununun (DVK) istisnalar\u0131 d\u00fczenleyen (2) say\u0131l\u0131 tablonun \u201cIV- ticari ve medeni i\u015flerle ilgili k\u00e2\u011f\u0131tlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne eklenen (40) no\u2019lu ayr\u0131m\u0131na g\u00f6re, menkul ve gayrimenkul mallarla maddi olmayan varl\u0131klar\u0131n;<\/p>\n \u2022 Varl\u0131k kiralama \u015firketlerine devir i\u015flemleri,<\/p>\n \u2022 Bunlar\u0131n kaynak kurulu\u015fa iade i\u015flemleri,<\/p>\n \u2022 Bu devirlere ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lan ipotek i\u015flemleri,<\/p>\n \u2022 Bunlar\u0131n varl\u0131k kiralama \u015firketlerince kiralanmas\u0131 i\u015flemleri;<\/p>\n nedeniyle d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlarla kira sertifikalar\u0131 damga vergisinden istisna edilmi\u015ftir.<\/p>\n 4.5- Har\u00e7lara Y\u00f6nelik Te\u015fvikler<\/strong><\/p>\n 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla 492 say\u0131l\u0131 Har\u00e7lar Kanununun 84. maddesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, menkul ve gayrimenkullerle maddi olmayan varl\u0131klar\u0131n;<\/p>\n \u2022 Varl\u0131k kiralama \u015firketlerine devri,<\/p>\n \u2022 Bunlar\u0131n kaynak kurulu\u015fa devri (iadesi) ve<\/p>\n \u2022 Bu devirlere ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lan ipotek i\u015flemleri<\/p>\n har\u00e7tan istisna edilmi\u015ftir.<\/p>\n 4.6- Gider Vergilerine Y\u00f6nelik Te\u015fvikler<\/strong><\/p>\n 6802 say\u0131l\u0131 Gider Vergileri Kanununun 33. maddesine g\u00f6re, banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) oranlar\u0131 2011\/1854 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu Karar\u0131 ile 98\/11597 say\u0131l\u0131 BKK`n\u0131n (f) ve (g) bentlerinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik uyar\u0131nca, ihra\u00e7 edilen kira sertifikalar\u0131 nedeniyle lehe al\u0131nan paralar % 1 oran\u0131nda BSMV`ye tabi olacakt\u0131r.<\/p>\n S\u00f6z konusu k\u0131ymetlerin itfas\u0131na y\u00f6nelik olarak ayr\u0131ca d\u00fczenleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan, itfa dolay\u0131s\u0131yla elde edilecek gelirlerden eskiden oldu\u011fu gibi % 5 oran\u0131nda BSMV uygulanmas\u0131na devam edilecektir15.<\/p>\n 5- SONU\u00c7<\/strong><\/p>\n K\u0131saca, \u0130slami tahvil olarak bilinen sukuk-u icara uygulamas\u0131n\u0131n bir T\u00fcrkiye versiyonu olarak mevzuat\u0131m\u0131za giren kira sertifikas\u0131 ihrac\u0131 y\u00f6nteminin, alternatif bir finans ve yat\u0131r\u0131m enstr\u00fcman\u0131 olarak, esas itibariyle vergisel boyutlar\u0131n\u0131n analiz edildi\u011fi bu makalede a\u015fa\u011f\u0131daki sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n 1. Kira sertifikas\u0131 ihrac\u0131 y\u00f6nteminin, alternatif bir yat\u0131r\u0131m ve finans enstr\u00fcman\u0131 olarak gerek \u00fclkemizdeki at\u0131l kaynaklar\u0131n harekete ge\u00e7irebilmesi, gerekse k\u00f6rfez fonlar\u0131n\u0131n \u00fclkemize \u00e7ekilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir f\u0131rsat olu\u015fturdu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n 2. SPK`n\u0131n kira sertifikalar\u0131na y\u00f6nelik tebli\u011finde yurt i\u00e7indeki nitelikli yat\u0131r\u0131mc\u0131larla, yurtd\u0131\u015f\u0131nda yerle\u015fik yat\u0131r\u0131mc\u0131lara yap\u0131lacak sertifika ihrac\u0131 konusunda eksiklikler bulundu\u011fu, bu eksikliklerin uygulama \u00f6ncesinde yap\u0131lacak bir d\u00fczenleme ile giderilmesi gerekmektedir.<\/p>\n 3. Kira sertifikalar\u0131na olan ilginin art\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda 6111 say\u0131l\u0131 Kanunla yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle varl\u0131k kiralama \u015firketlerince ihra\u00e7 edilecek kiralama sertifikalar\u0131 i\u00e7in bir tak\u0131m te\u015fvikler getirilmi\u015ftir.<\/p>\n Bu \u00e7er\u00e7evede;<\/p>\n a) Gelir ve kurumlar vergisi m\u00fckellefleri i\u00e7in, kira sertifikalar\u0131 gelirlerine y\u00f6nelik beyanname verme k\u00fclfetinin kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, %10 oran\u0131nda tevkifat getirildi\u011fi, ancak varl\u0131klar\u0131n devir bedellerinin emsallerine uygunluk a\u00e7\u0131s\u0131ndan transfer fiyatland\u0131rmas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle sorun yaratabilece\u011fi, bunun engellenmesi i\u00e7in devir bedellerinin kurumlar vergisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201ctransfer fiyatland\u0131rmas\u0131 \u201c kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131n uygun olaca\u011f\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n b) Varl\u0131klar\u0131n devir ve kiralanmas\u0131 ile, kira sertifikalar\u0131n\u0131n teslimi ve el de\u011fi\u015ftirmesinin Katma De\u011fer Vergisinden istisna edilmesinin \u00f6nemli bir te\u015fvik olu\u015fturdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n c) Varl\u0131klar\u0131n, devir, iade ve buna ili\u015fkin ipotek i\u015flemleri ile kiralama i\u015flemlerinin Katma De\u011fer Vergisi ve har\u00e7lardan istisna edilerek hem b\u00fcrokratik i\u015flemlerin azalt\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda, hem de mali nitelikli avantaj sa\u011flanmas\u0131 noktas\u0131nda \u00f6nemli bir ayr\u0131cal\u0131k getirilmi\u015ftir.<\/p>\n d) Ayr\u0131ca kira sertifikalar\u0131 nedeniyle lehe al\u0131nan paralar i\u00e7in sadece %1 oran\u0131nda banka ve sigorta muameleleri vergisi al\u0131nm\u0131\u015f olunmas\u0131n\u0131n da bu m\u00fcesseseye \u00f6nemli bir katk\u0131da bulundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n <\/p>\n 1 <\/span><\/span>H\u00fclya T\u00fcrker, \u201c\u0130slami Finans Sisteminde Finansal Arac\u0131l\u0131k: \u201cD\u00fcnya`daki Geli\u015fmeler ve Sermaye Piyasas\u0131n\u0131n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Geli\u015ftirilmesi A\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00d6neriler\u201d, (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f) SPK Uzmanl\u0131\u011f\u0131 Yeterlik Et\u00fcd\u00fc, Ankara, 2010, s.5-6.<\/span><\/span><\/p>\n 2 <\/span><\/span>Osman \u015eekerci, \u201c\u0130slami \u015eirketler Hukuku, Emek-Sermaye \u015eirketi\u201d, Marifet Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1981, s.248.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n 3 <\/span><\/span>Ahmet C\u00fcneyt Dar\u00e7\u0131n, \u201c\u00d6zel Finans Kurumlar\u0131n\u0131n Kat\u0131l\u0131m Bankalar\u0131na D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn Sebepleri ve Sonu\u00e7lar\u0131\u201d, <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f) Y\u00fcksek Lisans Tezi, At\u0131l\u0131m \u00dcniversitesi, SBE, Ankara, 2007, s.31.<\/span><\/span><\/p>\n 4 <\/span><\/span>Yavuz Akbulak- Erkan \u00d6zg\u00fc\u00e7, \u201cAlternatif Finansman Y\u00f6ntemi Olarak \u0130slami Finansal Ara\u00e7lar ve T\u00fcrkiye`de<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Uygulanabilirli\u011fi \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler\u201d, Aktive Finans Dergisi, Kas\u0131m, Aral\u0131k,2004, s.74.<\/span><\/span><\/p>\n 5 <\/span><\/span>\u0130lhami S\u00f6yler, \u201cDevlet Mallar\u0131n\u0131n Kamu Finansman\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi\u201d, Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131, APK Kurulu<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Yay\u0131n\u0131, No:2005\/368, Ankara, 2005, s.270-271.<\/span><\/span><\/p>\n 6 <\/span><\/span>Ahmet Tok, \u201c\u0130slami Finans Sistemi \u00c7er\u00e7evesinde Sukuk (\u0130slami Tahvil) Uygulamalar\u0131 Kat\u0131l\u0131m Bankalar\u0131 ve T\u00fcrkiye<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi\u201d,(Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f) SPK Uzmanl\u0131\u011f\u0131 Yeterlik Et\u00fcd\u00fc, Ankara, 2009 s.20.<\/span><\/span><\/p>\n 7 <\/span><\/span>Sami Uslu, \u201cKrizle Gelen F\u0131rsat: \u0130slami Tahvil Sukuk\u201d, Zaman Gazetesi, 07.01.2009.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n 8 Bkz., R.G: 01.04.2010\/27539.<\/span><\/span><\/p>\n 9 F. Emre Y\u0131lmaz, \u201dKuveyt T\u00fcrk\u2019\u00fcn Sukuk Devrimi\u201d, \u0130nfomag Dergisi, 1 Ekim 2010.<\/span><\/span><\/p>\n 10 Hasan Sar\u0131\u00e7i\u00e7ek, \u201dKira Sertifikalar\u0131, Varl\u0131k Kiralama \u015eirketleri ve 6111 say\u0131l\u0131 Kanun Kapsam\u0131nda Getirilen Vergi<\/span><\/span><\/p>\n D\u00fczenlemeleri\u201d, Vergi D\u00fcnyas\u0131 Dergisi, Say\u0131,360, A\u011fustos, 2011, s.180.<\/span><\/span><\/p>\n 11 Bkz.,RG,29.6.2011\/27979.<\/span><\/span><\/p>\n 12 U\u011fur U\u011furlu,\u201dYeni Bir Yat\u0131r\u0131m Arac\u0131 Olan Varl\u0131k Kiralama \u015eirketlerine Ait Kira Sertifikalar\u0131n\u0131n<\/span><\/span><\/p>\n Vergilendirilmesi\u201d,Yakla\u015f\u0131m Dergisi,Say\u0131,223,Temmuz,2011.s.111.<\/span><\/span><\/p>\n 13 <\/span>U\u011eURLU U\u011fur, a.g.m.,s.113.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n 14 <\/span>Ate\u015f Konca, \u201dKira Sertifikalar\u0131(Kira Sukuku) ve Vergisel Boyutu\u201d, Yakla\u015f\u0131m Dergisi, Say\u0131 219, Mart, 2011, s.184.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n 15 <\/span>G\u00dcM\u00dc\u015e Erhan,\u201dVarl\u0131k Kiralama \u015eirketlerine Ait Kira Sertifikalar\u0131 ve Vergilendirilmesi\u201d, Vergi Sorunlar\u0131<\/span><\/span><\/span><\/p>\n Dergisi,Say\u0131,275, A\u011fustos,2011,s.8.<\/span><\/span><\/p>\n <\/p>\n KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n \u2022 AKBULUT, Yavuz – \u00d6ZG\u00dc\u00c7 Erkan: \u201cAlternatif Finansman Y\u00f6ntemi Olarak \u0130slami Finansal Ara\u00e7lar ve T\u00fcrkiye`de Uygulanabilirli\u011fi <\/span><\/span><\/p>\n \u2022 DAR\u00c7IN, Ahmet C\u00fcneyt: \u201d\u00d6zel Finans Kurumlar\u0131n\u0131n Kat\u0131l\u0131m Bankalar\u0131na D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn Sebepleri ve Sonu\u00e7lar\u0131\u201d, (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f) Y\u00fcksek Lisans Tezi, At\u0131l\u0131m \u00dcniversitesi, SBE, Ankara, 2007.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 G\u00dcM\u00dc\u015e, Erhan: \u201d Varl\u0131k Kiralama \u015eirketlerine Ait Kira Sertifikalar\u0131 ve Vergilendirilmesi\u201d ,Vergi Sorunlar\u0131 Dergisi, Say\u0131: 275, A\u011fustos,2011.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 KONCA, Ate\u015f: \u201dKira Sertifikalar\u0131 (Kira Sukuku) ve Vergisel Boyutu\u201d, Yakla\u015f\u0131m Dergisi, Say\u0131:219, Mart,2011.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 SARI\u00c7\u0130\u00c7EK, Hasan: \u201d Kira Sertifikalar\u0131,Varl\u0131k Kiralama \u015eirketleri ve 6111 Say\u0131l\u0131 Kanun Kapsam\u0131nda Getirilen Vergi D\u00fczenlemeleri\u201d, Vergi D\u00fcnyas\u0131 Dergisi, Say\u0131 ,360, A\u011fustos, 2011.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 S\u00d6YLER, \u0130lhami: Devlet Mallar\u0131n\u0131n Kamu Finansman\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi, Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131, APK Kurulu Yay\u0131n\u0131, No:2005-368, Ankara,2005. \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler\u201d, Aktiva Finans Dergisi, Kas\u0131m, Aral\u0131k-2004.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 \u015eEKERC\u0130, Osman: \u0130slami \u015eirketler Hukuku, Emek-Sermaye \u015eirketleri, Marifet Yay\u0131nlar\u0131 \u0130stanbul, 1981.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 TOK, Ahmet: \u201d \u0130slami Finans Sistemi \u00c7er\u00e7evesinde Sukuk (\u0130slami Tahvil), Uygulamalar\u0131, Kat\u0131l\u0131m Bankalar\u0131 ve T\u00fcrkiye A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi\u201d,(Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f) SPK Uzmanl\u0131\u011f\u0131 Yeterlik Et\u00fcd\u00fc, Ankara, 2009.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 T\u00dcRKER, H\u00fclya: \u201d \u0130slami Finans Sisteminde Finansal Arac\u0131l\u0131k: D\u00fcnyadaki Geli\u015fmeler ve Sermaye Piyasas\u0131n\u0131n Geli\u015ftirilmesi A\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00d6neriler\u201d (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f) SPK Uzmanl\u0131\u011f\u0131 Yeterlik Et\u00fcd\u00fc, Ankara,2010.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 U\u011eURLU, U\u011fur: \u201dYeni Bir Yat\u0131r\u0131m Arac\u0131 Olan Varl\u0131k Kiralama \u015eirketlerine Ait Kira Sertifikalar\u0131n\u0131n Vergilendirilmesi\u201d, Yakla\u015f\u0131m Dergisi, Say\u0131:223, Temmuz,2011.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 USLU, Sami: \u201dKrizle Gelen F\u0131rsat: \u0130slami Tahvil Sukuk\u201d, Zaman Gazetesi, 07.01.2009.<\/span><\/span><\/p>\n \u2022 YILMAZ, F.Emre: \u201dKuveyt T\u00fcrk`\u00fcn Sukuk Devrimi\u201d \u0130nfomag Dergisi, 1 Ekim 2010.<\/span><\/span><\/p>\n Kaynak: Vergi Raporu Dergisi, May\u0131s 2012 say\u0131s\u0131